Thursday, September 24, 2020

Pathian ah Muanna

 Pathian muan i chih thil nuampen, tawldam huai pen ana hi gige lou ding ana hi hiveh aw maw. Ei mahmah in le huchikha leh chi a a *khaleh* teng mah a kikam geigui nilouh a ki om di ana hi d hiveh aw. I muanpa bel nak muanhuai lua ahih lai in, ei a muang dia kisa pen in i mihing hihna tan in a bat tan lel toh Toupa muang ding a ikisak chiang in, tawlhuai leh lungsim hon kam thei tampi ana omlai d hiveh aw.

Noah te innkuan tuichim a tun lai a long a a tuanlai un thawmhau in, bang i chi di ua aw,i long bawl uh a bitzou na de aw, denchiang in tui honglut kha thei de aw chih khong lungbuai veve ding un ka gingta mawk hi. A long bawlna dia bang teng zang uh hiam i theikei, Titanic longpi bang le a setheilou ding kichi ana sia a, ana tum mang mawk a, Noah long suih bang, siik khong a tel mah diam? Sing ngen bang hitaleh nikhat vai hilou, hun sawtpi tuitung a kilaam hi a,, amau innkuan kia le hilou, ganhing tengteng a chi khah di teng, a nek di uh toh chih hilai hi a... a khuisa vungvung sam mah duam aw?

Isreal te'n tuipi san a kanlai un, tuipi luanglai kikhen a, a siik tuak ua baang (wall) bang a a kichiang venvon lai in, lungmuangtak in a pai hiauhiau mah di ua aw? Denchiang in hiai tui kihual vonvonte bang in a huchisak ahia chih theihlouh hong kigawm man kha leh chi in, tui a tummang ding lau in dipkua leh laukawm in a tai somsom mah ding ua aw?

Daniel humpinelkai kulh a khum a om lai in, ana a sep Pathian in hon khe thei ahi chih a theih kawmkawm in, humpinelkai mai ah lau leh ling in, denchiang in hon kei phut kha leh a chimah diam aw?

Mihing mit in i muh batna tan lel mah toh Toupa i et a i muan chiang in patauh huai, thawmhau huai tampi i kiim leh kiang ah om ding mah ana hi ding hi. Himahleh tuate peel ah Toupa apan khalam mitvakna ngen le hang, lauhuai tampi kawmkal ah lungmuantak a omtheihna thuguk Toupa'n hon musak ding hi. Elisha in a nasempa mitvaksak dia a ngetsak a, Toupa'n a mit avaksak tak a amau lam apang Toupa sepaih honpi amuh bang in, Toupa kiang ah mit vakna ngen ni. Ei mihing muh theihna tan a muan khak zaw lunglelhna, lungkiakna leh thawmhau, dipkuatna tam lokha ding ahi.

Friday, September 18, 2020

Pathian’ Etchetna Mai Ah

 Khatvei ka innkuan un ka pawt uh hi. Tulai lampi kong zing mun tuamtuam ah traffic camera koihthak uh chih a kigen ziak in pilvang theihtawp suah in gari ka hek hi. Huchia pilvang theihtawp suah ka chih lai in, inn ka tung un sms kipah huai lolou ka mu ua, a link et ding toh. Link ka hon leh gari tailai limlak leh huai ka taina mun a speed phalzah dan bawhsia ka hihdan chetna limlak leh ka taina speed leh a phalzah uh chihte ana kigelh diudeu hi. Dan bohsia chi a lim honna lakna mun lak ua speed a phaltan uh ahih leh 60 km/hr ana hi a, honna mat laitak a kou taina ahihleh 60.02 km/hr a kichi hi. Dan bawhsiat man piak ding ₹2000/- chih ana kigelh tel bok hi. Heh suak sim, camera hikei henla, lamnawl a traffic police te honna mat khong hileh genkhiak zoh luat ding hi a chi a, na sa sim vungvung kawm in, a chetna hoihtak om tuh, ka dan bawhsiat man online in ka pepah mai hi.

Traffic Camera sang a etchetna chiim zaw leh chiang zaw a hon en gige om hi, huai hon enchiantu’ muh in Amah hon enchiantu’ dan kanak palsat mun mah ding, traffic dan ka bawhsiat hun a penalty ka muh geihgeih dan a mu geihgeih ding hileng nak piakzoh kei na ning e, piakzoh gentak louh, hing leh dam a omtak hinawn hetlou ding ka hi chih hon phawksak mahmah hi. Sam gelhtu in 139 ah chiangtak in Siamtu Pathian in hon theihchet dan ana gelh hi. Nang ngentel tak in non ensuak a, no’n thei ta hi. Ka tut leh ka din, ka ngaihtuahna, ka pai leh ka lup, ka om dan tengteng na thei vek, ka lei a thu nang na thei siangvek ana chi hi. Hichitel a theih chetna a sanglua a, a thuklua a, a lamdang lua ana chi hi.

Sam gelh mah 33:15 ah, “Amaute tengteng lungtang sekpan a thilhih tengteng uh a enkhia hi”, chih ana gelh hi. Hebrute laikhak 4:13 in, “huaiziak in thilsiam amah mitmuh a langlou himhim a omkei; I tanchin tutna dingpa mitmuh ah bangkim vuaktang leh kihongsa ahi”, ana chi nawn hi. Huchi ahih leh sia leh pha thei ka hih apan tutan ka hinkhua Pathian’ etchetna mai ah nak thulim kei na mai inchia, nin leh kih huai kanak hihman ding. Huaite tengteng honna thuk geihgeih himaizen leh hing leh dam in kinak om nawn kei na mai inchia, itna lamdang, zahngaihna thupi!

Khatvei vei haksa I sak I pal chiang in, Toupa apan gawtna, taihilhna khong ina sa a, Ama thu I manlouh ziak khong ina hisak pahpah a, Toupa huai bang a heh hat a, thuk geihgeih Pathian hileh hichi ningniang haksatna hilou ding ahi ka thuak ding ka chi thei ta. Adam leh Evi in Toupa thupiak palsat a, singgah a nek lai ua hehsan a vau hetlou Pathian, a siamsa ten hihkhial kisa a ngaihdam a nget ding uh ahihlai a, huai hihna dingdan le a theihlouh lai ua, aw neem ngingei a Adam, Adam koi a om na hia chia va zongkhia Toupa mah in ka khelh ka mawhna teng toh hon zongkhia a, a itna in ka khelh leh mawhnate liahkhuah a, thei gige nawnlou chih maizen! Aw itna, itna lamdang chi a laphuaktute’n ana gen uh a mongkhat kon chiamkha a, hiai itna sung a om nuam hina e, Toupa na itna khut in hon len in, hom pom in. Kei ka hat kei, ka thulim kei, ka chitak zou kei, Nang hon lenkip tinten in Toupa.    

Sunday, August 30, 2020

Itna Lamdang, Zahngaihna Thupi!

 Mi khenkhat in zekai a sak bang un Toupa zaw a thuchiam ah a zekai kei hi; kuamah manthat deihlou a, mi tengteng hong kisik deih in noumau lam ah a dohzou zaw ahi. II Peter 3:9

Pathian itna lamdang lua leh A zahngaihna thupilua ahih dan a tung Laisiangthou tangteel in kichiantak in gen hi. Khatvei vei i lungsim ngaihsutna khong vialvak vak in, ngaihtuah ding a kilawmlou phial chih ding bang ngaihtuah hun omkha thei mawkmawk hi. I gam a tanchinhoih kigen tung apan kisik un vangam a naita chi a kigen pan ahi a, tutan a lah vangam nai chi a i pi leh pute ana kizolna mah a kizol lai hang a, a tak a lah tung ngeilou chih khong va ngaihsut khak mawkmawk hun ka nei hi. Hiai bang a ngaihsutna nei kei kia hilou in, midang le a nei a om chih ka thei hi. Nidang deuh in upa simta ka theih ngeiluat khat Pathian thu a kikuppih chiang un, Jesu ka neulai a hong pai ding chi a a gen uh tutan hong pai kei, chi in gingta ut bilbel lou hi. Hiai dan deuh in vangam, meidil chih khong, i muh leh i theih ngei gam hilou, ava mu a kuahiam hong kiik om hilou, ginna a i pom leh san thu, Laisiangthou in a gen ginna a I pom thu ahi. Om muang a kimawk ngaihtuah khak chang in hiai mun kigente khong om tatak mah ahi de aw chih theih hun bang om dekdek hi. Tua mah le melma setan nasep hipah ding in ka gingta hi. Peter mah in melmapa Diabol humpinelkai humham bang in nek ding zong in a vialvak ana chi hi. I lungsim ngaihtuahna a neem (soft) mahmah laitak a theihbuaina (confusion) chi tuh geih pen melma pa’ nasepna vanzat hi mahmah in ka thei hi.

Kisik un vangam a naita chih ahih leh i lak a tanchinhoih hong lutlai kia hilou in, Baptispa Johan in ana tangkoupih masa hi. Tua kisik ding a sapna za a kisik leh kisiklou tampi te’n kisik hamphat huaina leh kisik khaklouh a poidan thei ta ding un ka gingta. I tangtel ah kichiantak in Peter in ana gen a, Toupa zaw a zekai hilou eive, noute tengteng hon itluat ziak a, na manthat ding uh phallou a dohzou hizaw ahi ana chi hi. Ei mikhial, siatna leh hoihlouhna chiteng a dimte bawn Toupa’n hon it a, hunlem hon pe lailai. I chitlouhna, hoihlouhna bangbang a Amah beel thei hang a, I thumna taklou taktak te dawn a om hang a, Toupa’n ka thumna hiai hon dawng chih testimony gen ding i hauh mahmah lai in, hiai ngaihtuah mah dih, “Toupa Tungnungpen aw, siangthou leh dik bangtan ka sisan man uh amau leitung a tengte tung a thuklou leh vaihawmlou ding na hia? A chi uhi.” (Kilakna 6:10) Ei mikhial leh siamlouh tang a omte bawn Toupa’n hon bildoh a, ei a lunglut ahihleh, A misiangthou a kiang a tungsate’ thumna nak ngaihna mai inchia! A gimthuakna uh theihpih in, a ngetna uh nak pichin na mai in chia maw. I tate’n thu a man chiang un, hon ngetlouh tantan uh, fel i sak ziak, i pahtak ziak, ikipahpih ziak bang a i offer khak hun om vele maw, huai bang in i Toupa’n a misiangthoute midik sisan phu la ding a ngetna a nawlkhin nilouh dia hia mikhialte a it ziak in? Nawlkhin nilouh lou hial ding, nidang i zak tunglai sang mah in, vangam naizaw ta kha maithei hi. A hun ding i thei kei, himahleh, nai ta ding ahi chih bel khovel kivei dan, kim leh paam a thilpiangte leh i Toupa Jesu kammal mahmah hun nanung a thil om ding a gente kizom khawm thei mahmah hita lou hiam chih tuhun a gingtu te’n i theih kia hilou a, niteng a thiltung i muh leh i zak te apan gintakna liantak ka nei hi.

A thuchiam a zekai hilou a, itna lamdang leh zahngaihna lian ziak a hehpihna kong kihong lai hikha ding hi, hiai la thunon in ka zou ut hi:

Sawt nawnlou ding damsung lungkham buaina,
Malbang hon kouhna uh ka zak in;
Mangtutphah kim a hon ngaklahna aw un,
“Hehpihte kahna khaubang sau lua,” chi uh.  

Pathian Ngaihla 271 – Machiang Kanan Mitsuan Leng

Wednesday, August 26, 2020

Lungmuanna Dik


 

Herod in a pikhiak ding zan in Peter sepaih nih kikal ah khainiang nih bun in a ihmu a. Nasepte 12:6(a)


I Laisiangthou tangtel Nasepte 12 bul ah Kumpipa Herod in Jakob namsau a a satlup thu kigen hi. Huai a thilhih in Judate kipaksak ahi chih kumpipa’n a theih in Peter leng amansak a Jakob a thahdan a thah ding, mipite maipha zonna a a neih ding chi in suangkulh ah a khum hi. A vengtu ding hoihtak in sep a, i tangtel ah sepaih nih kikal ah Peter khainiang bun a om ahih dan gen hi. Kumpipa a thilsawm ah chitak mahmah, sawm taktak ahih dan aban i simsuk leh zingkhua vak a, Peter suangkulh apan a suakta chih a theih in vengtute thah ding in thu apia chih i mu hi.


Peter suangkulh a om, sepaihte a pawl pawl a kikhen a a ven zozen uh, zing khuavak leh si ding hita, huchih ahih lai in, sepaih nih kikal ah khainiang bun in a ihmu chih kigelh mawk hi. Gintak huailou phial ahi. Khuavak leh si ding, bangchi sih ding chih i thei kei, Jakob bang a namsau a thah a om ding hia, bangchi bang a soisak a om ding chih thei lou, a sih ding bel thei ding hi. Huchipi, bangchi dan a ihmu hithit thei ahi ding?


Covid-19 kipat tung lai in, zan chiang khong in ka ta neute ka en a, ka ihmu mawh hial sek hi. Hiai naupang neu bangmah thei nailoute, hiipi lauh huai dan le thei ban nailoute, a theih hetlouh uh natna hiileng ziak a si thei mai, kou a nu leh pate un omlouh san phut bang hile ung zankhat thu in, a unau un ka omlouh lam nangawn uh theithei nailou ding hi ua, bang achi ding ua aw chih ngaihtuahna bang in hon diipkaw sak a, ka ihmu moh hial sek hi. Hinna dengdel dan nakpitak in ka theichian sem a, ihmut mohna in ka zang a, zanlai a ka hah kelkul hun a tam mahmah hi. Huai le si ngeingei ding chih hilou, hichikha thei, huchikha thei chihna in leng hon thawmhausak a, hon dipkaw sak thei mawk hi.


Hundang a lah, innkuan khosa khong ngaihtuah in, beidong kisakna hun bang omzel a, hon ihmu sak thei kei zelzel hi. Mahni khom a thil om ding chi a theih chet le hilou, om thei ding bang, ahihka leh sungtuahna te khong ziak a ihmu lou a om khak hun om thei zel hi. Himahleh tua te tengteng ah, i lauh leh patauh hiam awlmoh luat bangzen hilou in, thil hong kibawl lem zel a, i nung et thak chiang in, hiai kithei leh huai a ka ihmut louhte ka nak ihmut mah ding chih theih hun gen ding hunkhop ka nei hi. Midang le huchi thou ding in ka gingta.


Himahleh Peter, a sih ding thei, taikhiak a sawm kha ding, panpihtu kua hiam om kha ding chi a bit thei tawp dia ven a om, zankhat kia hun neilai, khuavak leh Herod in pikhe dia that mai ding ahihlai in, bangchi dan a ihmu hithit thei ahi de aw chih ka ngaihtuahna ah a lian mahmah a, ka gingta ut kei phial hi. Sih ma ding zan a ihmu hithit a hun zat chih maizen!! Bangchi bang lungnopna nei a maizen de aw Peter in. A muanpa theichian na maizen e aw ka chi sek hi. A ziak bel tua a muan thei chian lou hileh sihna ding dakkal tamlou lel in samta chih a ihmut dingdan mihing ngaihtuahna ah pawt lou hial hi. Thil hithei ding in leng ka gingta kei.


Amuanpa a theichian mah kei ding maw, a dam lai ngeingei a mu kha a, anungzui a, nekhawm, giak khawm uh eivele ka chih dek chiang in huai teng nung a mat a a om zan a kitheihmoh bawl a, a thohnawn ding thuchiam nungtolhsan a ngabeng dia ana kuansan nawn pa lah Peter mah hizel si. A thohnawn na le mu, kha a thop a om a, na lamdang hihpa eivele ka chih dek chiang in, amaute muhsang a chiang zaw a muthei dia, theih kokalh om hetlou dia Laisiangthou Genesis apan Kilakna tan sim hang a, a kizopdan khong sinsak a om eite kihi zel a, Peter lungmuanna bang lungmuanna kinei tuanlou zel!


Hiai Peter lungmuanna zaw mihing kipiak theih lungmuanna leh khamuanna hilou a, Pathian apan khamuanna diktak ana hi mahmah ding hi. Bangziak a eite’n hiai khamuanna dik neithei lou i de aw? Bangziak a kiim leh paam a thiltungte ziak a pataupah, thawmhaupah sek kihi ade aw, iki ngakna, i muanpa theichian nai taktak lou kihi ahi de aw? Tui kihualte, kiim leh paam a thiltungte ziak in na lau mo? Na thawmhau mo? Si ding na kisa ngei mo? Kisak theih mah ahi, nungzuite mah leng i Toupa Jesu damlai in hiai bang thawmhauna, launa ana nei ua, a tuanna long uh tuihual ten a nawk lai in lau in beidong kisa ua, himahleh a beidot ua a patauh mahmah lai un, i Toupa amau kiang zuan in ava pai a, tuihual te a daisak hi.


I haksak, lungkham mangbat hun a eite apan a gamla, eite apan kihemmang Pathian nei ihi kei, tuihualpi lak a patau leh thawmhau tak a om nungzuite va zuan Jesu mah tunia eite Toupa ahih ziak in Toupa min i phat hi. I thawmhau a, i diipkuat a, i lungkham i mangbat chiang in, i Toupa i kiang a om ahihlam phawk thakthak ni. Ama’ lungmuan, Ama’ khamuanna kia hi i bitna ding, i damna ding. A zekai ngeilou, mangbatni a huh pahpah pa, i Pathian muanhuaina phawk thak in, a khebul ah Mari bang in i kipahna, lungkham, mangbatna leh haksatnate tun le, khamuanna, lungmuanna bukim Amah apan luangkhia eite hon pe ngei ding hi. Peter bang a sihna maituah ding a omlai a leng lungmuangtak a ihmu hithit thei ding in, tua lungmuanna dik, khamuanna dik Toupa apan ngen ni.

Monday, August 24, 2020

Pumpi Tung a Thunei

 Ahihleh na sapum uh, na sung ua om Pathian kiang a kipan a na muh uh, Kha Siangthou tempul ahi chih na theikei ua hia? Noumau a leng na hikei uhi. Noute man a leisa na hihman un, na pumpi uh leh na kha Pathian’a mah in, Pathian pahtawi un. I Korinth 6:19 – 20

Khatveivei i taksa tung a thunei kisak khak hun om thei mawkmawk a, tua bang ngaihsutna i neihkhak chiang in, i taksa hiangte, i lungsim leh i sepkhiakte pen Pathian thupina ding ana hikha hetlou pah zel hi. Ka pumpi, ka hinna kei’ thu i chih lanlan khak chiang in Pathian ana nui hiauhiau a, aw, nang thu na hitaktak mah hiam na ut bang in k’on khahzan aw leh chi in hon gal-et hiuhiau leh mitphiat kal lou a mangthangpah mai ding ihihmel kitheilou hi. Pathian’ zahngaihna, dohzohna leh itna thupi lua in tua bang a haihuai tak a hinkhua i zatkhak hun omzel mahleh a itna in hon sam teitei a hing leh dam in i om a Pathian min i phat hi.

I pumpi eimah a hilou a Pathian’ tempul ihih leh bel i ut bangbang a om a, i ut-ut ne a dawn pen sianglou ding chihna hipah ding hi. Nek leh dawn te taksa a ahi, khalam vai toh kisai lou chih bang le ngaihdan om ahihlai in, hoihtak ngaihsutna pethak le, i pumpi Kha Siangthou’ tempul ahi chih kithei taktak a ding in, Kha Siangthou a sung a teng taktak a, ngaihsutna te pitu Kha Siangthou hite ading in bel, tua bang ngaihsutna om theilou ding in ka gingta hi. A ziak bel i nek i dawnna dia sunglam apan hon sawltu a siang nak leh, i ngaihtuahna te thuzohtu Kha Siang ahihnakleh Pathian pahtawina hilou te i lungsim apan suaklou ding a, a sepkhiakna leng omlou pah ding hi.

Man a leisa, i Toupa Jesu, Pathian ngeingei mihing bang a hong kibawl a, a Siamtu a siamsa adia hinna pia a tatna nasepna pen thupilua hi. Ginglou milem bete khong en le hang, a pathian uh, milem khat lungkimsak sawm in kithoihna bangzahta a laan ua, sum le pai hunta chih omlou in a deih muhna ding un a mai-et ua, maipha a zong uh hi. Ei gingtu te bel Siamtu Tapa Pathian mahmah a siamsa te adia hinna pia chih maizen!! Hiai tatna nasep, hiai man a leisa chih, i man a piak pen theisiam taktak le hang, nek le dawn leh chiindan hoihlou tuamtuam te a kibual ngam huai lou hial ding hi.

Tua teng ban ah Sawltak Paul mah in 1 Korinth 3:17 ah, “Kuapeuh in Pathian tempul a hihsiat leh Pathian in huai mi ahihse ding; Pathian tempul a siangthou ngal a, huai tempul noumau na hi uhi”, chi in chiangtak in ana gen nawn hi. Huai ziak a i kep siangthou kei a, i nek i dawn a Pathian deihna I zon kei a, hiai i pumpi Pathian’ tempul i zahtak keileh Pathian in huai mi ahihse ding chi ahih man in, pilvan huai lua, ngaihsutna piak huailua hi. I pumpi i taksa leh i hinna te ei a hilou a, ei thu a husan khat lel le thuneilou ihihman in, i nek i dawn, i kampau, omdan gamtat ah man tampi pia a hon lei Pathian thupina ding, Ama’ deihlam toh a kituakna hiam chih ei-le-ei ki enpha zel a, i sung a om Kha Siang khasiatsak louh teitei i sawm ding uh ahi. Tua bang a i taksa leh pumpi leh i hinna tungtawn a Pathian pahtawi thei chiat di’n Toupa’n hon vualzawl chiat hen!

Tuesday, July 14, 2020

Pathian Ngaih La

Zanlam teng hun awl neih kalkal in Saptuam te’ deihsakna ziak a neihkhak Pathian Ngaih Labu kava velvel kha zenzen hi. Pathian Ngaih La hitop mai a abu min, ngaihtuah zual leh lamdang sak dek a om. A sung a late khong iva vel zek leh amin pukha mahmah eive chih thak hial in om hi. Mahleh, ana ngaina zoulou deuh khat ka hi mai ding e, kana vel kha ngei khol kei mawk hi. Abu pumpi ah La 410 a om hi.

Sak theih bangzah ka nei himhim hiam chi a, kaban et leh sak theih kana nei tawm mahmah. Ka saktheihsa ka chihte le a thunon kia bang sa thei, achang/tang te sak dan, kaihdan ka theihsa ka chih tamzaw bang le a thei nawnlou kana hi maimah ta. La hoih leh thupigen ngenta ana hi a, tulai a te hoihlou chihna hihet lou in. A thak te i sak kawmkawm a, hiai la lui i chihte mah le asakna di hun i kibawl zel kei leh, denchiang a saktheih nei nawnlou di ka maimah vele chih khong ka lungsim ah hong lang hi.

Gingtu masa te’n ginna mit a vangam ana sungtuah dan khong uh, amau ginna mit ana chiim tuam na mai e chih bang le ka muhthak khat ahi. Pathian ana ngaina na maizen uh e, vangam ana nak lunglenpih na mai uh e chihte ka ngaihtuah lai in, bang ziak a hichitel a ana lungleng a, Pathian ana ngai uh ade aw chih dotna ka lungsim ah a ging den a, koihkhe ding chia kimangngilh bawl ka sawm chiang in le a vangkim in ‘lungleng’, ‘Pathian Ngai’ chih thumal te ka lungsim ah ging a daimoh hi.

A lunglen ziak uh, Pathian ana ngaih ziak uh hi ding a ka gintak mawkmawk a om hi. Hiai bel a dik ding ka chi ngam zenzen kei a, ka gintak ahi a, dik maithei, diklou maithei. Huai ka gintak khatna ah, zu-le-sa ne, singbul-suangbul bia, dawi-le-kau a kithoih, tep-le-muam hinkhua pan Khristian hong kichih chiang un, a hinkhua uh, amau mimal mahmah kipum khek in, a chiindan luite uh nusia, a mihindan luite uh nungheisan a hinkhua hon pat chiang un, nuamvek pah zenzen lou ding hi. Sawtpi mah a chiindan luite, hindan luite uh lam ah lungleng dekdek a pang petmah uh hiding in ka gingta hi. Huai in lungleng sak a, vangamnuam chih a thu a kigen pen ngaisak ngutngut adiam hon chisak hi. Aziak bel, tua gamnuam ah, Pathian kiang ah, tu a lei a dou tuntun a zongsat uh leh a nutsiat, a lunglenpih dekdek te uh phawk nawn hetlou a om ding ahi uh chih kimuchian mahmah uh hiding in ka gingta hi.

Anihna ah, a lampi zuihthak uh chitak petmah a zui in, khosung apan delhkhiak, inn phelsak chihte khong le ana thuak uh chi uhi. Amau Pathian thu, hinna lampi thu gengen ut, agen di bang uh le phalsak a omlou, khua khenkhat bang ah khosung ah le lutsak louh in a na om ua, la tullou ‘Nitum Ngeilou Zion Khopi’ chih bang le huai dan a khua alut theilou, nitum ding hita, khonawl ah a phuaktu in a phuah ahi chi in kigen hi.

A thumna ah, Pathian pen a lungsim tengteng, a kha tengteng uh mah toh it penpen, ngaih penpen in ana nei ua, Pathian’ itna mah in a lungsim uh ana luahdim ahi ngei dia, huai ziak mah a Pathian Ngaihla, Pathian omna vangam nuam ngai a lungleng mahmah uh ana hi ding hitah e ka chi hi.

Tulai in bel hiai la te khong lusun la i chi mai ua, kei mahmah in le lusunna mun kia a sak ding kana sa nilouh hi. Lawmte khat kiang ah Pathian Ngaihla te kha a thupidan ka va velthak apan ka muh dan thak  ka share zenzen leh aman, Pathian Ngaihla te i lungsim a om, ging daitheilou chih hun bang kinei, huai hun bang a iva sak khiak khak leh i kiang a om ten, huai la te saklouh di eive honna chi uh, a ziak bel lusunna toh kizom ut chih ngaihdan ana om ziak hon chi hi. Hiai hi kihilhkhial i ding ua’m aw ka chi hi. Lusunna mun a iva sak ziak tak bel, lusunte lungleng thawmhau in om ua, amaute kiang ah lam-etna bei hilou ihi, denchianga kimu nawn ding ihi chih khamuanna dan a i neih hi a, a misipen adia sa kihilou a, a damlaite lunglen hehnep sawm kihi zaw hi.

Khenkhat in vangam ngai, lungleng den chih i theology diklou zek om hi ding ahi chi nawn ua, huai le hivekpah ding in ka gingta kei hi. Damlai i hih chiang a vangam ngai a lungleng hinkhua zat a huai late kia hoihsa i hihleh ikivel thak ding om ding chi ua, a diklou pumpi kei ding huai le. Huai kawm mah in, Khristian khat hi a, vangam lungsim a geel ngeilou, lunglenpih khalou ihih mawk in bel, huai le a diklou omzel ding in ka gingta hi. Gingtu masate lunglen ziak hidia ka gintak khatna a ka gen mah bang in mi khat a kipumkhek chiang in, a zongsat luite toh kisual lou theilou hi. Hotdamna pen kikhekna toh kizui i chisek hi. Tua kikhekna pen a nuam vek hilou a, haksa sa kawmkawm mah a Pathian hehpihna a palzoh hamham ana hisek hi. Huai bang a haksa sa a, lunglen khongaihni in, Toupa na kiang ah hiaite omlou ding hi a chia vangam ngaihna, Pathian kiang ngaihna pen gingtu hinkhua a om dingmah ana hi ding in ka gingta.

A chihleh Pathian Ngaih La chia labu a i koihte tuhun a Pathian in a zat nawnlouh ziak a kisa nawnlou himai lou di? chih ngaihdan om thei nawn khat ahi. Pathain in zang hiveh aw, ei kia a vel in mittui pak niaunuau bang a le hon omsak theilai hiveh aw, laphuaktu dinmun ding a iva kibulh leh nehnoutak bang a le omkhak theih ana hilai lai. Tuate ban ah khamuanna la a I sak khawm chiang in tampi mah Toupa ma ah laam deldel in mittui, naptui mah toh kisa lai hi. Ahihlehbel, Pathian in hiai la te taisan tuanlou, zang mahmah chihna suak hi.

Huchi, bangziak a kisa ngeilou ahi de aw chih dotna om nawn a, huai ahihleh bel, den a a tung a ka gen, ka lawm khat kiang a ka share a hon kupna mah a dawnna himai ding hi. Hiai la te sak ding hun a i koihkhat ana om ziak hikha ding hi.

I gam lam a kipan, Pathian Ngaih La tampi sa a theikha kichi sam khat in tu a ka vel a, ka saktheih ana om nawn mellou thei mawk ahihleh bel ka tate khong a dia hiai labu a zatna di hong om hetlou thei ding ana himawk di eive chih ngaihtuahna in hon patausak hial hi. A ziakbel i gentaksa bang in a sakna di hun i ngaihtuah khat om a, huai hunlou a kisa mawkmawk lou la te ana himawk uh hi. Khopi ah kumkhat in khatvei bang kilengkhawm a Khrismas hunchiang in, huai hun in bel Khrismas toh kisai i la neihteng uh le kisa bei manlou lai zomah hi. Huchi ahih leh i Pathian Ngaih Labu a omte seh thum suah sehkhat le kisa kha ngeilou ding chihna suak hi khopi context a et in. A sak ngeilouh uh tuh theilou ding uh chihna hong himai ding hi.

Hiai te tengteng ka ngaihtuah lai in ka lungsim ah, tulel a khovel tokbuai hiipi (Covid-19) in vengni hon nei ngei dia, adamdawi bek a muhni khat tuh hong om ngei dia, huai hun chiang in Pathian’ hehpihna a hing leh dam a kana omlai in chu, lawm leh vualte kaihkhawm a Pathian Ngaihla sa Pathian phat ziahziahna hun neih ding nakpi in hon lunggulhsak hi. Hiai bang a, lawmta bangzah hiam, innkuan nih leh thum kimuhkhawm ni khong in sa khawm zaizai zel le, i tate tung ah hiai la manpha taktak leh la ngaih taktak te piaksawnna hoihtak khat ahimai kei ding maw Pathian phat la hingal dia hon chisak mahmah hi.

Tuesday, July 7, 2020

Gahsuah Ding Kiang a Piak

Nektak zonna ziak a ofis kaite khong in a theih mahmah uh, private hi in public sector hileh, a bik a private sector a uang zaw bel, productivity achih sek uh ahi. Hiai gahsuahna i chih private sector ngial ah nak poimoh mahmah a, daily target, weekly target leh monthly target nei in nna sem in bawl uh a, tua bang a. niteng, kalteng leh khateng a amau apan gah dia lam-et pen a zohlouh chiang un, khatvei nihvei bel ngaihdam in om ua, huai le mawk ngaihdam hilou in, a thu a vauna i chi hia, verbal warning khong kipia uhi. Thumveina tan bang a gahsuah dia lam-et zah mulou te bel, a sepna ua pan khawlsak chihtan pha a ki enkol in gahsuahna ngai poimoh mahmah uh hi.

Public sector hiam solkal nasepna i chihlam deuhte ah bel a tung a private sectorte dan bang zen in hih vatvat thei khol lou uh a, huai lam ah bit zaw suak uh hi. Huai a hih kawmkawm in gahsuahna poimoh ngaihlou uh chih bel hilou hi. A tung ua mite’ mittun louhna lua bang a hih chiang un, amau sang a gahsauh zaw ding, nasep chitak zaw ding a gintak uh khat koih ut in, amah a gahsuahloupa/nu pen department dang khong division dang khong ah koihkhe zel tangpi uh chih a semte gen ka za ngei hi. Himahleh, kisuankual tengteng bel a gahsuahlouh ziak uh chihna hipah lou ding hi. A kisuan hunta, mundang ah poimoh zaw chih ziak khong a kisuan kual tampi mah le om chi uh hi. Tua bang ngeina dan ziak a kisuankual na pen bel hiai gahsuahlouhna in huamkha lou hi.

A neuzaw in en lai le hang, a diak in khopi ah leh tuchiang in i Lamka khopi mahmah ah le tamta a chi ua, panpihtu neih (ompih neih) ahi. Ei kisalah, kidaihlah lua, koi lam hiam khat mohpuakna honna lakpih ding chih ziak a panpihtu ding zon hitangpi hi. Himahleh tua bang panpihtu dia i ompih pen in ei lungtup leh gel a tunglouh chiang in ompih bang kikhek thithe zel hi. Hiai te mihing mahmah in le gahsuahna i poimoh ngaihdan i taklat utna ahi.

Ahihleh Pathian in Athu, i lak ah hong tungsak a, nam mawl chik. Silh leh ten dan theilou, singbul-suangbul bia, dawi leh kau bia a kithoih, singnuai gam mual a sa leh gal a kineite te a itna in hon zongkhia a, tua Tangthupha ziak a dopsang in i om a, tuni’n khopi tuamtuam ah i omta, Toupa min phat hang! Tangthupha ziak a i niteng innten louten dan te kikhek ta, sep leh bawldan, nekzon dan kikhek ta, tawldam zaw a nek zondan bang le thei ta, silh leh ten tanpha le kikhekta, hiai te tantan zaw tanchinhoih ziak hikei veh aw i chisim hia le? Tanchinhoih ziak himah ei, a ziak tanchinhoih i zakma uh, singnuai gammual a i pi leh pute un tualpuan khat sung ah kitholhlut, kitholhpawt zetzet khawng hinkhua ana zang uh hihtuak hi. Ka neulai in ka khua ua’h pitek lamte puansilh awlmoh lou hial a pai goigoi om a, ka naupang theih den hi. Tuni in huai bang te i mu nawn kei hi. Tanchinhoih tunphak hetlouhna gam omlai chi ua tu khong in le, huai lak khawng ah le nik-ten puansilh gina om nailou tampi mah omlai hihtuak hi. Tua bang gamte tanchinhoih a tun chiang in a niteng nek leh dawn, silh leh ten tanpha uh kikhek lumlet lai ding hi.

I gen ut tak bel Tanchinhoih kum 100 val i kemta ua, i gahsuah hiam? I hinpih uh hiam? Gingtu masate’n ka min ana gelhlut ta in a chih chiang ua a hindan uh kikheklumlet di khop a amau theihdan a dawibiak-sabiak leh chiindan hoihlou a theihte uh a tawpsan dan un i hinkhua ah tanchinhoih ziak a kilamdanna om taktak na hiam? I pu-pa te niteng louna sem a phalvak a kuan, nitum a inntung, kikholhkhawm na ding hun mu mengmenglou, Pathianni kikhawm tawp, biak-inn tual a pate nitum a kalkhat sung a Pathian thu a lungsim ua omte kikum a, genkhawm a nitak annek hun ding tan a le kikhenzou lou hinkhua apan tuni’n koi ah i om a? Bangthu i houlim a? Pathian thu khong houlimna a zat di hikei i chi mawk kha hiam? Thudang sang a houlim zawk ding, gen zawk ding zaw Tanchinhoih mah ana hi ding hiveh aw maw le. I pi leh pu, nu leh pa te sang in i hampha zaw ta a, Tanchinhoih ziak mah in, munkhat a va tutkhawm a houlim sese a ngai nawn kei, om mun chiat a pan i houlim thei ta, i houlim tham uh, i thu kikupna group tuamtuam te uah bang group, bangthute i genna group a active pen dia le?

I khovel Covid-19 ziak a naktak a tohbuai in a om a, thil hithei dia i gintak hetlouh gam pumpi khak chimit in a om a, tua bang ahihlai in i heutute lemgelsiam na in innmun, omna mun chiat a ngaih theih ding Tanchinhoih genna hon pan uhi. Ei tha khat le i thohlouh, koi hiam a va ngaih ding hilou, i omna mun peuh ah ut leh tu, ut leh lum kawm a Pathian thu ana ngaih a, Pathian hoihna i tante khong ziak a kipah ding ahihlai in, a thugen khelh uh kammal khat leh nih bang i na meilet a, khenkhat ngial in a thugentu nu/pa hiam bang mimal a kou bawl in totbawl in i om a, a gentu nu/pa dikkim ka chi hetkei. Himahleh a genkhelh kamkhat kamnih, thumal khat thumal nih huchitel a i buaipih zah in, Pathian thu kigen a hoih, i zuih ding omte zui in buaipih le manpha na mai in chia hon chisak mahmah.

Tanchinhoih hiai zah kigen, kiza, huchih lai in pawlkhat namvai a kitauhtauh lah ana bei tuanlou. Nam a hon bawlpa, namkhat dia hon seek khia Pathian i buaipih masak kei leh zaw, denchiang a i buaipih sawmsawm nam le mang/bei kiuhkeuh thei a hon koih thei Pathian hi eive.

Matthat 21:33-45 ah Grephuan Loukemte Gentehna thu om hi. Huai ah gahsuahlou nasemtu apan gam laksak a om ding, midang kiang ah piak ahi ding chih i Toupa Jesu in gentehna ana gen hi. Tuni in mimal malte, nam makaite leh ei singtangmite, zu leh va bang gammual a vakvai a om lai Tanchinhoih a zonkhiak ihihna phawk thak in, Pathian a dia ihihna bangbang a gahsuak ahi i hinsan chih phawk thak mahmah le hang ut huai petmah hi. Denchiang a hiai gentehna ei adia kigen ana hihkhak a, Tanchinhoih eipan lak khiak a om a, a gahsuah zaw ding midang kiang a piak ahih maimah khak ding patauh huai lua hi. Khat le khat tha kipia a, Pathian hoihna suut a, Pathian thu khum ahih dan gen khawmkhawm a hinpih chiat thei di’n Toupa aw hon panpih in.

Huaiziak in Pathian gam na kiang ua kipan laksak ahi dia, a gahsuah ding namdang kiang ah piak ahi ding, chih, kón hilh ahi. Matthai 21:43

Pa leh Inkuan (Pa leh Apackage)

Pa i chih gensau le ngailou, i theih chiatsa ahi. Tutung in insung Pa hihna a tonkhawm toh kisai gen leng i chi a, tulai pau in Pa chih leh ...