Wednesday, November 18, 2026

KHALAM TUAILUAI LOUHNA

 Tulai in taksa damtheihna lam ah khanlohna liantak om a, taksa sawizawina chih koipeuh a kihah gen mahmah hi. Taksa kum 40 i pelh nung bang, hiai lam ngaihkhawk mahmah di, physical activity neih ding chihte kinak gen mahmah a, poimoh mah leng hi ding ahi. Mimal a kideihsak a kigen thutuam, i gam vaihawmte mahmah in, amau sahkhua agenda kiphumgu om gige pen kilawmtak in physical fitness toh zuakkhawm ua, kipakta diamdiam vanglak abang hi.

Tuma innlam ka va om khak sung bang un community hall indoor kimawl theihna badminton court omna teng bang zing leh nitaklam, nitak zan sawt sim tantan a kimawl ding om zou mahmah a, huai bang in turf ground i chihte le a zang ding dim den mai hisim hi. Badminton court fuh deuhte diakdiak, a kha a sim slot full ahi achih khong uh kava za a, damtheihna ngai poimoh hiai-hiai ihi ua, kipah huai lua hi.

Kimawlna i chih hihtheih deuh le ana ngai zel a, huai tan dia hihtheihna tasam kisa te lah a lom-lom in walking chi in zing khovakma apan kizui dapdap ua, i gam galmuang ahi chihna khat le abang mai a, nuam kasa, lungmuan huai kasa hi. Singpi hotel a zingtawn a houlim a hun zatbei mai sang in, hiai dan a damtheihna dia paipai peihte hi, amau hinna ki it a, kikemte mah ahi uh ka chi mai hi.

Khopi a omte bang le, nasem taktak kichi diakte, sem mah le ahi ua, (kua hehlouh din). Huchi kawm a office kaitawp a badminton kimawl dia dakkal bangzah hiam hun khen geigei te, zing baihtak a thou a park khong a taksa sawizawi a pai/tai fitfit thei tampi kihi. Taksa damtheihna lam a khanlohna in hon zelhdan, huai dia hun i piakzoh dan uh thupi in hoihlua hi.

Khovel a i damsung dia Laisiangthou in a gen Kum 70, hatna ziak a kum 80 tan achih lai in, kou millennials te bang tuh Laisianghtou gen kimkhat tan tungta, hiai damtheihna ngaih poimohna in hon khoihkhak diakte kihita hi. Nidang bang a kihi vetvet zou nawnlou ahihlai a, upa deuh chih category ah lah kilut zou nailou, lah tuailaite delhpha nawnlou, a laklohte kihi mai hi, huaiziak mah in taksa sawizawina, taksa damtheihna lam ki-uangbawl chiat a, hihtheih lam chiat ah kinak pan mahmah. Taksa a kisawi zouloute le nek-le-dawn ah panlak theih dan tuamtuam in pan kila siuhseuh mai hi.

I taksa damtheihna di nakpitak a buaipih a, panlak theih dandan a i lak lai in, hiai lei taksa kum 70/80/90 tan dam di,a tawpna lam bang i damsawt ngial leh mahni a poimoh paizou nawnlou, lalut zou nawnlou di hichituk a i puah lai in, denchiang a tangtawn a i omna ding i lunggel ngei hiam? Huai adin ikisa khol ngei hiam? Hiai pen bel khalam thil hong hi ding ahi maw le. Aziakbel i laisiangthou in pumpithak toh, mitphiatkal lou a hihlamdang a om ding uh chi hiven maw. Leitung a taksa kum maban thei hetlou, ginna leh lametna toh dam dia kikoih a pan i lak lai in, a chiang mahmah, haih vuallouh bel, i damsawt leh damtom theikhang, hilele i matuah ngeingei ding bel pumpi sihna ahi. Huai pumpi sihna zoh chiang a tangtawn hinna nei di’n ikisa hiam? Tua khalam pichinna leh khalam tuailuai louhna nei din ikichiil hiam? Hun i pe zou hiam chih kingaihtuah huaipi suak hi.

Khalam tuailuai louhna dia Toupa Jesu in Kei ah Om gige Un chi a, Mari bang a a khebul a tu dia hon deih ahi. Martha in nek le dawn buaipih, Toupa Jesu leh a nungzuite zintun a a buai mahmah lai in, a sanggamnu Mari Toupa Jesu khebul a tu iplah a, Toupa, ka sanggamnu huchia a tut mai poisalou mo? Kei ka buaibuai toh, panpih ka ngaihngaih maizen toh, sawl ngal ve va chi hi ding ahi. I Toupa Jesu in, Martha, thil tampi na ngaihtuah a buaina hi, thilkhat kia ahi a poimoh, Mari in huai tanhoih tel ahi achi hi. Toupa’n leitung a hong pai lai in, a khebul a tu a, a sinsakna, a thugen ngaikhia a, amah a om ding mi zong in, huai poimoh sa hi.

Tuhun a Toupa Jesu khebul a i tut theihna, amah a i om theihna ahih leh a thupiakte zuih a, a thute a ten a, a aw zak ding chih ahi a, huaite bangchi zak ding, bangchi tut ding ichih chiang in, Laisiangthou sim hong himai ding ahi. Laisiangthou sim a, huai ah Toupa houpihna zak a, huai in i niteng hinkhua hon makaih zel ding ana hi ahi. Khalam a pichinna manoh theihna ding, khalam chidam hiam tuailouai lou hinkhua neihna dia poimoh mahmah Laisiangthou sim ahi.

Khenkhat in simsim le hang le i zuih tuan kei le chi ua, huaiteng in kikhin uh hi. I simlouhpi va zuih ding omlou a, sim in simzou phot peuhmah le hang, a thu sim a Toupa khebul ah hun niteng in minute 15 bek, taksa sawizoinate adia hun i piak bangbang pe peuhmah le, physical activity adia i hun piakten muhtheihna fitness hon panpih chi a i gen bang in, i khalam leng hiai dan kilamdanna, khalam chidam zaw hinkhua ah Toupa’n honpi ngei ding in ka gingta hi. Gimtak a taksa damtheihna dia kho-ul pawtsak ding, gim kawm pipi a leng hun i sehkhiak ngam bang in, Toupa khebul a tut hiuhiau a, athu sim a minute 15 tan bek niteng a hun piak ding pat in kipan phot peuhmah le hang, denchiang atangtawn hinkhua zang dia ikisakna ah hon panpih mahmah ding in ka gingta hi. Ei a kisakkholhna omloupi a, hichizaw deuh leh chih omlou mun hi ding chih ziak a huai va mitdel sialkhaulet ding zaw hilou deuh maithei, ana kihichi khaleh ichih sek hiai khaleh pen zaw koi hiam ah om dia gingta mawk hiveng aw tangtawn gam i tun chiang a le.

Toupan Kei ah om gige un, kei leng noumau ah ka om gige ding chi ahihman in, Amah a i omtheihna pen Laisiangthou sim mah ah kiik nawn ni. Laisiangthou sim ni, athu ah teng ni. Kumkhat piching Sunday school kai, kikhawm gige hang a, exam ngamlou chih khong a i om uh, class la kei le hang le, piangthak khat adia chu i Laisiangthou sung thu dotna himhim, i GK bek a dawng thei dia ikisak uh hun hita lou hiam? Gingtu khat ihih ngal leh, i ginna niteng a ihinpih na ah, Toupa khebul ah tu zel ni, kiik nawn zel ni niteng in.

Atawpna ah hiai dan igelh chiang in ka simzou, ka tuzou chihna hilou in, kei a gelhtu mahmah in ka poimoh luat ziak a gelhkhiak hizaw ahi. Mizo Youtuber John Chhana kichi khat, Tura kawm ah amah kia in posting a, youtube ah Pathian thu gen in, viewer te toh ki-engage thei zel hi. Aman agenna ah midang adia ka gen hilou, kei a gentu in ka poimohluat ziak a Pathian thu gengen ka hi chi hi. Poimoh isakte kigen a, ei adia gen le kihi zaw sim gige hi. Toupa’n khalam tuailuai lou din hon vualzawl hen!

Tuesday, November 3, 2026

THUMNA A TATE KEPNA

 Huchi in amasapen in thilnget thumnate, thumna himhimte, thumsaknate leh kipahthu gennate, miteng teng a ding a bawlsak ding in ka hon hanthawn hi.

2 Timothy 2:1

BCD, EBCC Delhi in tukum (2026) in naupangte lak ah hotdamna chialpi hun 2 nei a, Phase I (Primary & Junior) leh Phase II (Intermediate & Senior). Hiai hunte in thumna hunseh Saptuam’ Prayer Team makaih in Pastor’ Quarter ah kinei, khatvei tuaktuak kava kihel kha hi. Tate adia thum ngitngit nu-le-pa tampi, khitui-naptui mah toh ana pang ka muh chiang in, tha hon guan a, kei a thum zouloupen himah leng, thathaklakna kalbi khat kei adin ahong suak a, kava kihel khak hampha ka kisa hi.

Ta-le-nau kepna ana thubaih lou ahi dia, Bible ah mithupi taktak kigente bang in leng ana sikhop mahmah uh ade aw hon chisak hi. Zawlnei le hi, Siampu le hi, Vaihawmtu le hi, Samuel hinkhua bang enzual le, anu Hannah in Pathian kiang a a nget ngutngut, thumna dawnna ta. Naupangchik ahih apan Siampu Eli nuai a khanglian. Siampu Eli in a tate omdan a thunun louh ziak a Eli leh a innkuante thuak ding Toupa’n a genna pa ahi Samuel ichih. Naupangchik, Pathian houpihna chih a theihsiamma apan Pathian in Eli leh a innkuan tungtang a thuguk ava hilh ngamna pa. Huai nung a le Pathian mizat mahmah Samuel ahi. Himahleh a hinkhua tawplam ah hiai dan kigelh hiveh aw, 1 Samuel 8:5 Akiang ah, “Ngai in, na upa mahmahta a, na tapate’n lah na omdan ala kei hial uh. Namdang tengteng bang a ka tung ua vaihawm ding kumpipa hon bawlsak in,” achi uhi.

Samuel, tate thunun zohlouh ziak a Eli thuak ding Pathian apan za, zak kia hilou, a tuntaktak dan mu, pilvang theitawp a panla din ka ngaihsun a, himahleh, lohching lolou ahi ding chih a tung ah Bible tang in hon ngaihtuahsak hi.

Kumpi David en nawn le hang, Pathian in ka lungtang bangbangpu chi a sangtak a agen, Pathian phatna muban mi khat ahi. Himahleh a tapa Absalom toh kidou nilouh mawk uhi. Tua mah bang in Isreal vaihawmte hinkhua i sim leh apa a hoih leh ata hoihlou chidan tampi muh ding om hi.

Hiaite i genchiang in ta-le-nau etkolna ah kidang koihni, Pathian mizat tampi in leng a zohlouh, a lohsap uh ahi, ken bang ka hihthei tuan a chi ni, chi ut hilou ka hi. Huailou lam ah, i tate om dan, gamtat-kampau bangkim toh mi’n ei hon mekmat hun uh paltou nilouh di kihi. I tate hong hihhoih chiang ua le nu-le-pa fel chih kilawh, a huailou lam ahih chiang a le hithou di, hiai kha a tonkhawmkhawm ding ahi. Huchih lai a nu-le-pa khenkhat in, mi’n bang teng gen lehle, kei ka hihtheih tawp ka suah ahi, ka pangzel di chi thei om a, huai le chizou nawnlou, kei ziak mahmah ahi chi a enkoltu nu-le-pate kingaihsiatna khuk a ituahlut khak zenzen leh, i tate toh ei anu-le-pa toh thoh khiak nawn, huai kokhuk apan tawmkhiak nawn haksa lotel ding ahihna ah, tua bang dinmun a ding khak dek a, kipe sia, lung kia, thanem ikisak chiang in, a tung a i gen masakte lungsim ah koih in, ekhai! Kei kia ka hisam a, hiai lampi tawn, mithupi taktak in le ana tawn, kei kia zoh di vual ana hikei mah vele, khatvei thathak la in Pathian toh tonkhawm in, thumna in ka hong kipan thak awle i chi thei hiam chi ut ihi zaw hi.

Camp Phase II thumna hun seh kava kihel khak ni in, thumna pitu a seh Dr. Cicy in thumna hun a pikawmkawm in sharing saulou lou hon nei zel a, huai a hon genkhat in mimal takin hon chou leh khoihkha mahmah a, ama’ kiang ah le ka gen a, huaini a na thugen/sharing hoih kasalua a, ana gensawn zel di ka hi ka chi a, aman le gensawn di phalna hon piak ziak in ka kipak. Huai a hon gen tuh, ama’ nu-le-pa prayer life ahi. Ka nu leh pa thumthum mai uh, zing i thou a, amau gel ana khukdin, ana thum tum-tum, thum lut-lut mai uh. Tawlkhat bang ka nintha suak, hichi thumthum tel di mah amo chi a kei ah dotna kana dot hun om, thumthum chihtel chi a kana zahpih hial hun bang le ana om ngei. Himahleh vai (hindu) society a khanglian, alak ua ka hong kibual taktak chu, paikhelh theihna di, kei hinkhua a dia hoihlou di line palkan theihna di huntampi ka tuak a, huai hun a huai line hon cross saklou, honna vengbit pen thildang hilou in, huailai a kana zahpih sim, ka nu-le-pa’ thumna ahi chih tunung in ka thei khia chih hon share a, manpha kasa mahmah.

Ta-le-nau kep ding dan laibu tampi i sim a, ikizil ahimai thei, huaite tengteng i zat theih khenkhat om tham di, huchihlai a, a fail lou penpen dia ka na gintak gige, huaimah hon kipsaktu a tung a ka gen Dr. Ciciy’ sharing, anu-le-pa thumna hinkhua ahi. Tate adia thum i chih, skul kai a kuan dek ua thumsak zual, hong tung ua kipahthu genpih zual chih pen thutuam, huai peel ah, amau adia Pathian buan taktak hinkhua ichih haksa mahmah, om mun a tu hiam ding hiam, khukdin hiam a thum theih mai ahih lai a, kibuai saksak in, thum kha hetlou bang a om khak hun tam mahmah ana hi. Ta neu chik chilou a, a hinkhua pumpi ua dia thumsak thei dia i dam lailai a ana thum di, amau omlouh kal a le thum di, amau muh mahmah bang a le nupa a tate adia thum a, a min uh lawh di, ka nu-le-pa kei adia thum uh, kei adia khuk din uh ahi chihte le hon muh uh a poimoh de aw ka chi hi.

Nu-le-pate adia tate kepna ah challenge ahun amun zir in a tuamtuam kituak hi. Kou naupan deuh lai in nu-le-pa thuhilhna chu kholak pawt tam kei le a sia kimulou, kizalou, kikhoihlou himai chi in, kholak a hun zat tam di hon phal kei uhi. Huai ziak a lawmte toh pawt di khong kiguk tai zel hi. Tulai in, a diak in khopi ah, innsung ah kikhum in, phone hiam tv, computer en in huaite mah a polam naih ngai nawnlou siatpih theih ding, zongsat theih ding, ngaihdan lamdang pipi muh leh et theih ding i khovel in a agenda zuak in zuak zou maimah a, kou nau zaw pawt le ngaihsak lou, inn nuamsa ahi i chih chih lai a, a room ah bang a en a, bang a sim a chihte iva theisau hetkei a, ngaihdan tuampi, ut dan tuampi toh ana om ahih mel kitheilou, huaimah tukhang a nu-le-pate adia a challenge hong suak nawn ta hi.

Hun masa lam deuh ah inn neu chikchik ah i khosa a, an nekna mun, lengla kholhna, giahna mun kibang vek chi a khosa  ahun i zat ngeina mun mah uah, Toupa vualzawlna tang in, ei bawlsa hilou innlian mahmahte ah i khosa siuhseuh ta ua, huchih ahih lai in, tua i vualzawlna innliante mah in innkuan hun (family time) i chihte haksa sak thei di dinmun ah dopsang in i om hi. Room tuamtuam ah mahni poimoh teng kim in kihahna tanpha room chiat ah a omlai in, ei anu-le-pa kiang a tutna di ziak om hetlou kisa a i tate om thei mawk uh ahih man in, i Laisiangthou a na khut ua na bawl louh uh khopite na luah ua, na lamlouh uh innte a na ten chiang un chi a Toupa’n Isrealte a vauhilhna tu dinmun ah leng hong dik toutou ding suak a, pilvangna ding ana om toutou ding suak hi. Vualzawlna i donlai in, i vualzawlnate pen Pathian toh hon kigamla sak, ta-le-nau etna ah ikikal gamla sak ahih ding pen tuhun a challenge lian mahmah ahi de aw ka chi hi. Hiai i gen lai in, inn hoih inn lian a omte kipahpih lou ihi kei a, ei le a lian a lian a om ut ihi, himahleh huai toh paikhawm challenge ana om thei gen ihi.

Khristian innkuan bawl dia ikisak lai in, lungkiakna ding, hihkhial kisa a kimohsakna buannawi bang a kiak theih ahih lai in, Toupa ah thathak la in, Dr. Cicy in anu-le-pa agen hinkhua, tua hinkhua, thum hinkhua toh i tate ading in Pathian buanbuan phot peuhmah le hang, Toupa’n aban hon sem na ding ahi. Hih fuh hun le om di, hihkhelh hun le om tham di, huai hun chiang in le Toupa khebul ah i kik uh aw. Martha bang in Toupa Jesu khebul ah tu manlou zen in tate nek ding, silh ding, skul vai, khotang vai chi in i buai vingveng kha ding uh. Huaite le ngaihsak mahni, a poimoh penpen Mari bang in Toupe khebul ah tu in, i tate adi thum in, Ama’ aw zakna di hun le ikibawl zel uh aw. Huchi ahih kei leh i khovel in laibu, skul leh technology-te tungtawn a, i innsung mahmah hon buluhsak in a agenda ana zuakzuak a, ei innsung nu/pa khat in huai teng ei kia a dou zoulou ding ihi, a zou thei Pa’ kiang ah i tai in i tu zel uh aw. Toupa’n tate a dia thum nu/pa hinkhua zang ding in hon vualzawl chiat hen!

Friday, August 1, 2025

Pa leh Inkuan (Pa leh Apackage)

Pa i chih gensau le ngailou, i theih chiatsa ahi. Tutung in insung Pa hihna a tonkhawm toh kisai gen leng i chi a, tulai pau in Pa chih leh huai toh paikhawm teng a package dan in gen le chidan ka hi. Inkuan khat a om chiang in huai sung ah nu leh pa om a, huai sung a, vualzawlna goutan toh om bang, goutan lou a nupa kia om bang leng om hi. Hiai inkuan sung a omte mohpuakna tuam chiat om ahih lai in, kikahiang tuah vek ua, huai ah Pa’ dinmun poimoh diak bang hi.

Inkuan kichi Pathian pat ahih man in A lunglut a, huai mah melma setan leng lunglut hi. A ziak bel Pathian thilgel peuhmah suksiat hiam lohsap sak ding pen melma setan tup hi ngitnget hi. Huai ziak mah in inkuan khang paihoih zarzar chih om zel thou mah leh a kallak ah koihiam ah buai in, ana phengphi khia chidan tam mahmah hi.

Laisiangthou ah Pa fel mahmah kigen leh a fel ziak a a inkuan bit sak kigen om zeuhzeuh hi. Huai in Pa dinmun leh a mohpuakna poimoh sak diak ade aw hon chisak hi.

Noah, ama’ hun a dembei, mi dik, Pathian toh tonkhawm, A deihsakna tang ahi chi in Noah tanchin gelhtu in hon pulak masa hi. Ama hun a khang gitlou tuak dan, mit a mulou i hih chiang in a tehpih di ka thei tuankei a, himahleh achiang mahmah om tuh Pathian in mihing leh ganhing tengteng mangthangsak ding khop tuichim tungsak hial hi. Huchi tuk a mihing tung kia hilou, ganhing tung nasan a Toupa’ thangpaihna a tun lai in, Noah mi dik ana omkhak ziak in, amah kia hilou a innkuante leh ganhing kop bangzah zah hiam adia bitna tuntu ana hi hi. A innkuante bitna long a pilut zou Noah ahi.

Lot tanchin gen in a om nawn hi. Lot tanchin ah leng Sodom leh Gomorrah a teng mite gitlouh dan gen in, huai khua mei a kangmang ding in Toupa Angel hong kuan a, Lot in ana zin tun a, huai a gen tuh, nang kia hiam nang leh na innsung a mite kia taikhia un chilou in chin, na makpate, na tapate, na tanute leh khosung a na neih peuhmahte khua apan pikhia in chi a, Lot ziak a ama innsung a om nawnlou a tanute pasalte bang le deihsakna muban uh hiveh aw. Amau mihoih leh louh kigenlou in chin, hilele Lot hotkhiak a om ding ahihleh amah insungpa ahihna ah amah toh kisaikha teng (a package i chih hiai ahi) le Pathian a lau uh hia laulou chih gen hilou, amau le pikhiak a suahtak di chih hilai tel dan ahi. Lot va kuan in a makpate kiang ah ava gen leh ana gingta kei ua hiven, gingta le uh Sodom khua ah kangmang lou ding dan uh ahi. Hiai Sodom hihsiat a a omlai a Lot leh a innkuante bangziak a pikhiak a om ado chih en le hang Genesis 19:29(b) ah “Pathiani in Abraham atheigige a, manthatna lak apan Lot a sawlkhia hi”, ana chi.

Abraham leh Lot a zinkhawm khawm a tonkhawm khawm ahi ua, a neih le lam uh a punluat ziak a kikhen ahi uh chih i theihsa ahi. Himahleh huchia a omkhawm nawnlouh nung ua le Abraham chihtakna, diktatna leh leh ginomna ziak a Lot leh a innkuante bitna hiban lai uh hiveh aw.

Nasepte laibu ah Peter leh Kornelia tanchin kigelh nawn. Kornelia kha sepaih zaheutupa, Pathian limsak ahih dan kigelh. Kha theihsak a Kornelia in Peter Pathian thu hilh dia a sapsak lai in, Peter hong tun in amah kia a ana ngak chilou inchin, a sanggamte leh a lawm deihpente ana samkhawm in, Peter thugen ngaikha tengteng tung ah Kha Siangthou tung chih kigen nawn. Hiai le innsungpa khat Pathian limsak ziak a thiltung kigenkha hinawn.

Nasepte bung 16 a Philippi suangkul a Paul a tanna kigelhna ah, suangkulh vengpa’n Paul leh Sila kiang ah hotdam a aomtheihna di lampi a dotlai in, amau a kiang ah nang kia hotdam in na om ding a chi kei ua, Toupa Jesu ging inla, huchi in hotdam in na om ding, nang leh na inkuante toh chih kigen nawn hi.

A tung a i gen deudoute apan i gen ut chiangta ding in ka gingta hi. Innkuan khat Pathian deih dan, Pathian limsak innkuan ihih theihna dia Pa dinmun poimoh lua ahi chih a tung a igen ten hon musak mahmah hi.

Laisiangthou a Pa dinmun i gente mah tulai in zong dik lailai hi. Pa phelen a nu in insung a tun ding, pa omlou a nu in insung a tun ding chih leng a om lotham. Hiai bang a gin omtak a pang nute i zahtak hi. A khen a panla di Pa pen toh omkhawm khak louh ziak, nek le tak zonna ziak bang bang leng ahi thei. A khen a pasal in omlouhsan a nu hihna leh pa hihna kop a innkuan tungding eilak mahmah ah leng gen ding tampi om ding hi.

Mi khat Pa dinmun hong hih chiang in unau, tanau, laina hilehleng kithuhilh hilh hithei nawnlou hi. Amah le a dinmun ziak a pil kisakna, hithei kisakna leh thunei kisakna nei ta ahihna ah, kei insung, kei zi kei ta, ka thu ahi chih utna om ta hi. PA pen bang in zu a nek leh a sanggam, a tanau laina ding in mi piching khat a duh ngawl dia genpih I chih haksa lua hi. I hih theih tawm mahmah ta, bei dot huaipi ahi. Khosa haksa, zu leh chindan hoihlou ching zomah chiang in, a zi leh taten thuak uh a, pa pen phawklouh in milak a kihel nuam asak louh hun bang uh leng om hi.

Tuma deuh in lawmte khat toh inkuan sungthu khong ka kikum uh a, iva neih a, a lim leh al i nek zoh leh louh pen thutuam, i omna level kibang phot peuhmah henla, i duh i deih kibang in, khat in a tuam va duh chih om keile, a nuam a haksa i paldan level kibang a khosak nuam zo deuh leh kilawm chih khong ka gen ua leh, ama hon gen hoih kasak mahmah hiai ahi. Innsung mi kuahiam, Khristian om dan ding bang a omlou a om leh, a huchilou ten Pathian kiang ah kikhekna a neihma a hinna laksak lou dia nget ding ahi, hiai hi ka chian mahmah, a dawnna le muhtheih ka innsung mahmah ua gen di ka nei hon chi hi.

A patna lam akigen bang in, inkuan Pathian a lunglout zahzah a melma setan le lunglut ahih man in, a buai om tham mah hi. A ziak melma le hatlua a, mihing lemgelsiam a douzoh vual hilou hi. Hiai bang a innsung melma in hon tohzoh hun in leng, ana puk kha, ana lampial kha pen pa hikei peuhmah leh a kitun ding nawn na di hiam, a innkuan puksiatlouhna di lametna lian zaw a, Pa pen a puk a hih chiang in insung dai a, kekzak pah a, a pehkhak saulua hi.

Pa chih poimoh lua, Pa khami leh Pathian lau in a innkuan, a tanau laina, a package a paikhawm teng tung ah gen neiban ahihman in, tunia Pa hi dia hamphatna piak a om ten i dinmun en thak in, i innkuante ei ziak in a bit uh hia? I innkuante i khaliim nuai ah a khamuang uh hia? I innkuante ei makaihna in Pathian thu a kikum uh hia? Bitna long tunpih zou din kei ah ka hinpih hia chih kichou na in nei in, Pathian kiang ah panpih ngen in, ei leh, ei a paikhawm package teng a vanmun nuam tung ding in panla ni maw.

Thursday, July 17, 2025

A Damsakpa Theichian

Tanchinhoih Johan Bung 9na ka sim khak chiang in hon khoihkhak dan khat a tuam om zel a, himahleh huai ka lungsim a om i chi hia a gingsek pen tamveipi ka kitheihmoh bawl sawm chiang in le ka om awl chiang in ka lungsim ah a ging a dai kei a, Toupa’n deihna nei hinteh chi in kei a a sep dan leh ka muh dan ka hon gelh khia hi.

A thu ahihleh mittawsa a piang Toupa Jesu in a damsakna, khua a muhtheih nawn thu ahi. Hiai ah kua a damsaktu chi thei hetlou (theilou chihna ziak bel amit a vakna dia Siloam dil ah sil dia sawl a om ahih ziak a a damsakpa bangchi bang melpu a chih thei manlou ahih ziak ahi) a ging a gingta leh, a ta uh mittawsa a piang dam nawn ahi chih thei a gum ngam hetlou tangthu kilehbulh nih a om hi.

I gensa bang in Toupa Jesu in a mit tungman a nuhsak a, Siloam dil ah va sil in chi in a sawl hi. Huchia thumangtak a pai a amit Siloam dil ah ava sil leh mitvakna a nei chih ahi. Hiai mipa hinkhua di ka sungtuahsak a, a pian apan khua himhim mulou, mi houlim a zak a genteng uh hiai dan a om di chih bang le ngaihtuah bunlou ding in ka gingta hi. Mihing in bangmel kipu a, ganhing in bang melpu chih mu ngeilou ahih man in a kiang a mi gente a matbat zoh tawm mahmah ding in ka gingta hi.

Huchia bangmah mu ngeilou in mitvakna hon mu mai chu, a kipah dingdan lawmlawm, sel vual hilou ding dan ahi. Hiai mo bawng na chih uh, hiai mo numei na chih uh, hiai mo pasal na chih uh chi in, ama a ding in a dakna lampeuh thilthak hi hial ding in ka gingta hi.

Kipaklua ahi ngei dia, mi a muten hiaipa piantung apan mittaw pa hilou mo chi pawl om, hikei chi pawl om a a kisel chiang un kei mah ka hi, huai na migen mah uh ka hi chi in kisathei tak a gen ding in ka mitkha hial hi.

Ahun lai a chu tulai pau leh *hot* mahmah ahi dia, a mitvak nawn thu huailai a thunei pen Pharisaite kiang a tungpah hi. Pharisaiten a mit vak dan a dot chiang un aman Jesu kichi mikhat in ka mit tungman nuh in Siloam Dil ah sawpkhe din hon sawl a huchi’n ka muthei chi in mawltak in gen pah hi. Ahi a, amau thunei kisa pente, amau thuneihna tou/chou (challenge) thei om kipaklou hial ahi ding ua, a mittaw pen in kei mah ka hi chi a a dam dan gen theizenpi, a mittaw pen gen gintak suk mai sang in anu leh pa dot di chi mawk uh hi. Lamdang thou mo!

Mi piching hita khat, mittaw a piang in a muhtheih leh gingta lou, a nu leh pa kalh tentun chih maimah. Tulai i khovel hileh a tehpih theih di bang om de aw? Tulai ei mimal hinkhua chiat vel le ei ah huai apan muh theih zil theih i nei hiam chih mimal kidot di’n aw.

Anu leh pa Pharisaite kiang hong tungta ngei ua, dotna lenglut pah ziahziah ta. Hiai na tapa uh ahi hia? Himah. Mittawsa a piang na chi uh hia? Hi, mittawsa a piang mah ahi. Ahihleh bangchi dan a tua muthei eita? Hiai ah eive a nu leh pa lamdang kasak mahmah. Gingta utlou phial ka hi a dawnna uh. Bible ah zuau kigelh lou ahih man in huchia dawng uh ahi chih gintak mai a ngai. Himahleh, ka gingta ut kei phial kon chi lai thouthou.

Kei ding in ka kibulh zel a, Pathian vualzawlna in tanu tapa ka nei hi. Damlouh hitang a tuah chiang un a damna di uh lungsim a lianpen ahi a, damdawi mahni ki doctor a piak pawl, a thei zo deuh dia gintakte dot pawl, doctor taktak va naih hun leh thumna a pan hun chi in maitheih maimoh kimai in ki om vengvung zel hi. Huchia hong dam chiang un kipah anak om dan, huai kipahna kha a tehpih omlou ahi. I tate an ne tui dawnlou sim a hong om uh chu, eile i tha ana zoi mai hiveh aw maw. Huan hong dam sim, amau an tam nelua uh heh chih ziak a, amau motivate sawm kihi hia ei duhman, an tampi pi bang kinek khak lawh zozen hiveh aw, haha. Ei tomkha damlou, huchia hong halh nawn uh bawn kipahna nak thupilua hi a maw maizen a. Hilele hiai mittawpa nu leh pan hichia dawng mawk uh eivoi. Bangchi dan a tua hon muthei a, kuan hih dam ahia ka thei kei uh, amah dong un, piching ama tanchin kigenthei ahi ta chi hilhial uh eivoi!

Tel lawmlawm, kei din ka kikoih zel a, hiai mo ka tapa uh nak hihlua, a damna dia ka neih leh lam teng uh bunggam ung a, hoih di kichi teng sin ung a, a siam kichi teng naih bat liaisiah naih ung a maw, dam theilou. A dam nawn di lametna himhim neilou a ka om nung ua, tua hong dam nawn zaw, a damsak tu kua a chih thei het kei le ung leng, hiai zaw Pathian khut ahi, hiai damsakpa zaw mi maimai hilou ahi. Ka tapa damsak ka tapa in a gintak chu ka gingta mai uh. Ami va theih le ngai kei, piantung apan mittaw damsak thei zaw phattak biaktak ahi chih suk thuai mai dia hoih maw le.

Himahleh a damsakpa theichian lou muchian lou nana na in chu khovel lal mai ah kiphahniam a i kipahna le gen ngamlou, mahni ta le gum ngamlou a om maimahna ana hi mawk hi.

Alehlam a damsak a om pen in, chikmah a Pharisaite bangmelpu chih le theilou, a lauhuai dan uh a thu in bel a za tham ding, a damsakpa mel le theilou hiai i chih ngamna bel a bung tawp lam ah Toupa Jesu in va mu nawn a, huai in va kigen kei leh ana thei hetlou ahi. Himahleh a mit mial in chin, mu ngeilou in chin tua mu thei ta, huai kia thei. Pharisaite’n Pathian phat in la huai hon damsakpa mikhial ahi achih ua leh hichia dawng hiveh aw, “Mikhial ahi hia hilou ka thei kei, thil khat ka thei, tuma in ka mit a taw a, tu in ka mitheita”. Halleluiah!

Hiai hilel veh aw a poimoh. Mittaw i na hi a khalam ah, Pianthakna, khalam mitvakna i muh chiang in, i kim i pam a ten ei a kikhekna a muh ding uh lau khiankhuan ihi hia? Min hiai zaw ki ‘gos’ sak lua hon chih di lel lau a gum ngamlou pah ihi hia? A muchian taktakte zaw hiai a mittawpa bang a kikhek uh, mutheita ahih mawk chiang ua kipahna a dim, sel vual hilou, guplouh vual hilou, khovel in ensan mah leh a gupna di ziak chiang uh hiveh aw.

I muchian hia? I gum ngam hia?

Sunday, December 8, 2024

Khristmas leh Zalenna

Khristmas leh zalenna chih neuchik apan a paikhawmkhawm khat ana om tou nilouh ahihdan tukhonung a ka et thak chiang in muh theih mahmah om hi in ka thei hi. Zalenna chih chiang in banglam hiam a zalenna khat kawkkha hi ding hi. A hun, leh taksa kum kibehlap dungzui in zalenna chikhat toh Khrismas ka hinkhua a ana tonkhawm gige ahihdan ka khonung theih thakthak hial hi.

Ka naupan lai ka enthak a, khothei, lawm khawl thei ka hih, thil ka chiamteh theih apat chih ding ahi mai di e, khong apan, hun dangte ah nu leh pa etkaina khauhtak nuai a om gige, Khrismas hun in nu le pate ang apan taalkhia in, amau nuamtak leh tuitak a lengkhawm a a om lai un, ken lawm polh leh thuah didan ka zilna hun, nu le pate khanuai a om gige apan zalenna chikhat kana pat hun ana hi a.

Kum kibehlap in, Khrismas hun mah lehkha sim apan zalenna hun, skul kai apan zalenna hun leh lou vat leh lousing phuk chihte apan tawlkhat zalenna hun ahi nawn a, hiai zalenna chihte tulai khangthakten theiban kei mah le uh, kei adi ding ahun lai in Khristmas hon ngaklah saktu ahi gige hi.

Hiai Khrismas hun mah, lawm leh vual toh nop bawlna, sangkang a kithuahkhawmna zalenna leh, i khotang a tuailai hun a poimoh mahmah nungak-tangval kihel dan, numei-pasal (nungak-tangval) lengkhawm, sangkang khawm a hun zatkhawm manphat dan, leh hiaite i taksa kum kibehlap zel dungzui a nu leh pa apan mahmah leng awl a theihsiamna toh hon zalensak hun uh ahi nawn hi. I kumtawm deuhlai in, ei sang a senior-te kizuihdan khong ki-eng mahmah a, huai hunlai khong in lawmta sangkang di khong nu le pa ten hon na phallouh ziak uh, ei kia a honna muan nailouh ziak uh ahih dan leh, I taksa kum kibehlap dungzui a awl a huai zalenna toh hong paikhawm ahih dan tukhong in ka theisiam dek, ka theisiam le ka chi ngam tuan kei a, ka tate ken bangtan zalenna banghun hun a pengam ding ka hia chih ka gen ngamlouh ziak in, ka theisiam ka chi ut kei hi.

Tu in Pathian hehpihna a zi leh ta nei a, Pathian itna sung ah ka om nung in zalenna taktak bang ahia, Khrist a zalenna pen bangchituk a nuam a, bangzah a tawldam huai hiam chihte awl in ka chiamkha dek panpan a, Khristmas manphat dan, Khrismas zalenna taktak theikha dek pan ka hihdan bang chiamkha dek hi in ka kithei a, Khrist ziak a Khristmas zalenna sawtpi leh kum tampi tu leh ta toh, aziak, san kichiantak a thei a zatkhop nak manphat na chia chih hon ngaihtuahsak hial hi.

Khrismas zalenna na neita hia?

Bonus - I'm Free (Link)

Thursday, November 21, 2024

Pathian’ Zahngaihna Leh Hehpihna

 Pathian’ zahngaihna, migitna, a vaihawmna bukim dan chihte tunai in ka lungsim ah a gingging a, Eksodas a Aiguptate tung a gawtna sawmte ka simkhak apan ahi deuh hi. Huai gawtna sawmte bang le simkhak patna hikei, tamveipi simsim sa, Isrealte tung a a gamtat siat ziak ua Toupa’n Abraham kiang a a gensa, na suante migam ah mi’ nnasem in a om ding ua, huai apan ka pikhe ding a chih tangtunna a gawtna himai dan in kana ensuk kha sek hi.

Pathian in Mosi a taimangna gam apan Pharo kiang ah hoh ding, ami Isrealte pikhe din mohpuakna a pia a, Pharo kiang a a thugen dingte, gawtna a bawl dingdan leh Pharo lungtang khauh dingdan chihte a gensa vek ahi. Huaiziak mah in gawtnate Pharo lungtang khauh ziak a a thuak uh himai chi in ngaihtuahna kana pe sau ngei kholkei hi. Tunai a huailak ka sim nawn leh ka lungsim ah a lutdan tuam mahmah hong om hi.

Pathian in Aiguptate gawtna a aban ban in tungsak a, sisan a gawtna,Ukeng a gawtna, Thouhon a gawtna, Ganta sihna, Meimatum a gawtna, Gial a gawtna chihtan ka sim in ama a gawtnate a hihdek lai a Pathian in a gen hetlouh gen hon nei hi. Huai a gentuh Eksodas 9: 18 & 19 ah, “Ngai in, zingchiang tu hun in apian tung a kipan tutan a om ngei nai lou, Aigupta gam ah gialpi tam petmah ka zusak ding hi. Huaiziak in tu in mi sawl inla, lou a na neih tengteng leh na gantate kaikhawm in. Michih tung leh lou a kimu sa tung ah, inn lam a hong kihawlloute tung ah, gial ahong kesuk ding a, asi ding uh, achi chi in.” Hiai vauna ichi diam warning pen ama a gawtnate ah om hetlou ahi chih ka muh in, Pathian zahngaihna thupidan, a hehpihna kiningching dan leh a siamsa mihing a itdan hon phawksak thakthak hi.

Ami Isrealte hih gentheite, suak leh sal a zang a a namteel bawl gentheite hi ua, gawtsuk mengmeng leh le kuamah phunlou ding ahihlai in, gial a gawtna ma a gawtnate ah mihing hinna khoihkha ding gawtna a omlouh ziak a hiai warning omlou ahi in ken ka la mai a, mihing hinna hon sukkhak dek chiang in Pathian in mihing tengteng it ahi chih a dikna le ahimai dia, Aiguptate, a mihing kia hilou, a ganta tan un, gam a omlou ding in warning hoihtak in pia a, hiai Mosi tungtawn a Pathian vauhilhna lau a, ana zuiteng bit ua, a ngaihsakloute mangthang uh chih aban i simsuk leh kimuthei hi.

Ei mihingten, i gaal gen louh, i lawm, i innveng, leh i Khristian pih mahmah, Pathian hing i biakpih mahmah bang le ki it zoulou, kingaihsak zoulou hi a. Pathian vaihawm zaw fair hiveh aw maw le. Ei mihing etdan toh kibang kei maw, aziak aman mihing tengteng kha a piak a hinna nei ahih man un it vek a, Pathian ahihna, belhtak muantak ahihna langsak teitei Pathian, a kisik a Amah bel utte adi hun bawlsak teitei Pathian ana hi taktak hiveh aw hon chisak thakthak hi.

Hiai mah in bangziak a Missions nasepna chichi ihia chih bang le khaikhawmsak siam hile thupitak kawk a gentheih ding in gintak huai hi. Himahleh i gensiam kei a, i mankhawm siam kei, himahleh kha mangthang Pathian tak khatkia om ahi chih thei nailou leh zakha nailoute kiang a zaksak ding bel Pathian deihna hi mahmah ding hi. Ei hon sawi, amah nungzui hon mudah a hon hihgim sawmte leng it Pathian ahihman in, en leng tanchinhoih, Jesu kia vangam lampi tangtawn hinna ahihdan pen tua bang mi ikisaikhakpihte kiang ah a thu bang, gamtat omdan bang a i latsak a, i theihsak ding i mohpuak ahi hi. Denchiang in kuama’n hon hilh kei a chih theihlouhna ding ua gingloute lak khong ah paulam a neihtheihlouhna ding ua Pathian in hon koih ahi kei ding i chi ngam hetkei hi.

Hiai Pathian zahngaihna lian, a hehpihna lamdang leh a tatkhiakna manpha thu a gen, gamtat omdan a latsak leh a theinailoute kiang a muhsak mohpuakna Toupa’n hon pia a, hamphatna a la in, i gamtat-khohei, kampau leh sep leh bawl ah i langsak sam kei dia hia? 

Thursday, October 31, 2024

JESU’N KEI/KEIMAH A CHIHNA 7-te

I Toupa Jesu in Kei/Keimah chih Tanchinhoih Johan ah ana zang zeuhzeuh hi. Mosi belamching a gamdai ah a omlai in Pathian in houpih in Isrealte saltanna apan pikhe ding in sawl a, Mosi in Isreal mipi ten kua thu in ahia, amah hon sawlpa min bang ahia honna chi ding uh ahi, ken bang gen ding ka hia achih lai in Pathian in “KA HIH KA HI”, KA HIH in hon sawl na va chi ding chi in Isrealte lak ah Pathian ana kipulak ngei ta hi. Thukhunthak hun ah a tapa Jesu tung tawn in hon kilang nawn in Kei/Keimah hiai ka hi, huai ka hi chi in Isreal mipite lak ah ana gen a, huaite ensuk le chi ihi.

Hinna Tanghou: Keimah hinna tanghou ka hi Johan 6:35. Tanghou/bread in hinna salam ah hon piak bang in, gilkial chiang a salam vahna dia an ahihmah bang in I khalam an ding uh Jesu ahi chih gen hi. Amah hinna tanghou apan ne in vah le hang hiai vahna leh taina pen tomkha kal ding hilou a, tangtawn daih ding khalam an ahihna gen ahi.

Khovel Vak: Kei khovel vak ka hi Johan 8:12. I tenna khovel siatlam manoh a mial hulhul, bangmah thutak omlou ahi, thutak ki chih chu a gentu ngaihdan a kinga himai ahi chihna, thilteng paizam gawpna khovel ah, Kei khovel vak ka hi, kei hon en in pai un, paikhial lou ding na hi uh chi a Amah ah teng a siangthou din hon gen hi.

Kongkhak: Kei belam kongkhak ka hi Johan 10:7. Nidang in belamchingten gamdai ah belamching uh a, sunchiang anekna ding omna mun ah pikhia in, nitak chiang in suang kikal, kawl kikal, mual kikal, a lutna di lampi tampi omlouhna mun ah a belamchingte hawllut in, a lutna huai suang kikal ichi hiam kawl kong ah amah a belamchingpa pen kongkhak ngak a pang in, a kongkhak ka hi, kei tawn lou a kuamah in ka belamte la theilou di chi a, vengtu hihna kammal ahi chi in Amplified Bible in gen hi. Kongkhak i chih chiang in bitna toh leng etkhawm theih ding hi. A belamte gamsa le ngiate lak apan a bitna di ua Belamchingpa a kongkhak a a kual bang in, Toupa Jesu in kei ah om un, kei bitna kongkhak ka hi chihna in leng lak theih ding hi.

Belamchingpa Hoih: Kei belamchingpa hoih ka hi Johan 10:11. Kei sum hiam bang hiam lawh a, huai ziak kia a belamching, banghiam lauhuai le haksa om chiang a, ka belamchingte nusia a ka hinna humbit dia taimai hilou ka hi, Ken ka hihleh ka belamte ka it a, amau adia ka hinna pe phal, piak lengpia Belamchingpa hoih ka hi.

Thohnawnna leh Hinna: Kei thohnawnna leh hinna ka hi Johan 11:25. Kuapeuh hon gingta si mahleh a hing gige ding. Amah Jesu hinna ahih dan, misi bang le a taksa mahmah hinna pethei pa leh Pathian tapa ahi chih gingta a, hondampa a pomte adia tawngtawn hinna petu ahihna gen ahi.

Lampi, Thutak leh Hinna: Keimah tuh huai lampi, huai thutak leh huai hinna ka hi Johan 14:6. Jesu tawnlou a Pa kiang tun theihna ding lampi dang om hetlou ahihdan, leh theihna kichitengteng a thutak bulpi ahihdan leh khalam a site adia amah tungtawn a kha damna om ahihdan gen uang thakthak ahi.

Grepgui Dik: Kei grepgui dik ka hi Johan 15:1. Thukhunlui hun apan in Isrealte akigen chiang in grep toh genkhawm in omsek ua, grep diklou chih bang gahsuah lou chih bang in gen in ana om zel uhi. A gahsuah louh ziak mah ua Toupa Jesu hong pai a, amah a om, amah bel tintente a ding in amah ah gahsuahna om, amah grepgui dik ahih ziak in, grepgui dik ah om peuhmah le hang gahsuang ding ihihdan gen hi.

Hiai a Toupa Jesu in Kei/Keimah chih kammal zang a thu a genna tengteng i et leh banghiam khat a paipi (common) khat om hivo maw. Bang ahia le? A common chu ama’ mimal hamphatna di bangmah kawk khalou hivo mo. Kei huai ka hi, huaiziak in kei ah om le uh chin chi a, amah muang leh bel, gingat mite adia hamphatna di ngen gen mawk ahi.

Ahihleh, en kei/keimah I chih chiang in bang hun in i zang ale chih ah i lungsim taisak le hang i gen ut a chiang sa khat om ta di maw le. Kei kua ka hia non thei hia khong i cih chiang a i kim leh kiang ate adia lungmuanna di, bitna di lam ahi kha hia? Hilou, hilou. Huai naksang a, hon lau in ling zozen phial le uh chi a chapou tak a kisial a awm tum zozen phial le kihisek di hivo. Htp. Damkhothang in mi kiphasak deuh a kua ka hi chih non thei hia chi a hon hih lanlan chiang ua, nang le kitheilou en bang i hon thei dia chihsuk nak ut huai lotel, lah va chi laizang le huailaitak bang a kithuak gawp thei di a chihdan sim a, en bel Kei/Keimah chih kammal khong i zat chiang a, iI innkuante, imi leh sate adia thukipah huai lamsang a, bangteng hon genkhe de aw, kuatoh hon kibuaisak de aw chi a dip hawmna tuntu khong kihithei hiveh aw.

Sawltak Paul in a ettonpa Jesu theichian petmah, a zuihna ah le chitak petmah ahi dia, Khrist entonpa ka hih bang in kei hon enton un ana chi ngam hiveh aw. En i tate, zite, innkuante kiang ah hon enton un ichi ngam diam? Huai sang a ei chu i siat di bangbang, ahi di dandan kihi khin inchin, nou hong huchi kei un aw chih khong gen maimah ihi hia le?

Tuni’n gingtu tengteng in etton dia khekhap hon nutsiat, Pathian tapa, mihing bang a hong piang, maban sawtlou a a hong pian lawm dia ikisak pen uh i thei chian uh hia, amah bang in kei thutak ka hi, kei ah om un ichi thei diam? Kei hinna ka hi, kei belamchingpa hoih ka hi i chi ngam diam? I Toupa Jesu in kei, keimah a chihna te ah lungsim pethak in, aman amah a kigen chiang in kuate hamphatna dia agen ahia chihte theisiam le hang, kipumkhatna, innkuan ah, khotang ah, gam-le-nam vai ah, saptuam ah om mai ding hiveh aw maw le.

Toupa’n Kei/Keimah achihte mah theisiam a, ei leng i kim leh paam adia kingakna tak, muantak, belhtak leh kipumkhatna tuntu hi din Toupan hon vualzawl chiat hen.

KHALAM TUAILUAI LOUHNA

  Tulai in taksa damtheihna lam ah khanlohna liantak om a, taksa sawizawina chih koipeuh a kihah gen mahmah hi. Taksa kum 40 i pelh nung ban...