Monday, July 17, 2023

Pathian, A Mite Humbitpa (Sam 124: 1-8)

Kumpi David in hiai Sam bang hun a, kua apan a bitlai a gelh hiam chihte ka thei sau kei. Himahleh Bible ah kuahiam hiai Sam gelh di a om leh Kumpi David sang a kilawm zaw om dia hia? Kumpi David sang a hiai chithei di om dia hia ka chi hi.

Tang 1  – Eilam a pang TOUPA hilou hileh, Isreal te’n chi uh hen;

2 Mite’n hon sual lai un eilam a pang TOUPA hilou hileh:

Hiai ah Kumpi David in Amah mimal adi kia a le kei lam a pang TOUPA hilou hileh chih mai hun sa nawnlou in, Isreal mipi te kiang ah, Jakobte. Isrealte aw, en mahmah ve ua, eilam a pang TOUPA hikei maizen leh bang i suak phet ding ua? Huai ziak in tuni in eilam a pang, i bitna TOUPA ahi chi ni, hong pai dih uh, TOUPA i phat khawm ding uh chi in Isrealte a chial a, bangziak in eita i chih leh,

3 Huailai mah in amau eite a hon hingvalhta ding ua, i tung ua a thangpaih lai un.

4 Huailai mah in tuite’n a hon tummangta ding a, lui in i hinna a vuktumta ding hi.

5 Huailai mah in tui kisatheite’n i hinna a vuktumta ding hi.

TOUPA iki humbitna hilou himai zen leh en ve ua, i melma in hon hingvalh khinta dia, amau te lah ei sang a tamzaw, hatzaw hingal ua, hingvalh/nawmvalh a om di hang a, si bei di hang a, nek tak zonna leh gam leh nam vai kia hilou, i hinna mahmah in le thuak gawp di ana hi eivoi, huai ziak in TOUPA ei lam ah panglou hileh Isreal ten hiai teng i thuak mahmah kei ding ua hia chi hi ding ahi.

6 Sa mat bang a mat ding a a ha ua hon pelou TOUPA phat in om hen.

7 Thangkamte thang apan suakta bang in i hinna a suakta hi, thang a seta a, eite i suakta uhi.

8 Hon panpihna ding TOUPA lei leh van bawlpa min ah a om chi in.

Sa mat bang a gal ten mat hon sawm lai ua, humpinelkai in a ann ding a bohnen bang a bohnen gawp hon tup lai ua, eite awk na ding thang hoihtak akam lai ua, TOUPA, lei leh van bawlpa, i bitna uh ahih ziak in, huaite hon peelsak a melma bohzan in i om kei a, eite bitna zaw TOUPA lei leh van bawlpa’ min ah om ahi, hong un Isrealte aw TOUPA ei lam a panglou hileh Isreal te’n hiai i chi kei dia hia a chih ngeungeu mai khong, Kumpi David in zaw a bitna, a kulhpi, TOUPA, A mite humbitpa ahih ana chiang mahmah veh aw maw.

 

Tunia Manipur a teng ei singtangmite dinmun toh a tung a text bulhtuah sawm sin le, bangzah hiam zaw kituak veh aw maw le. Aban le kituak lai din a deih huai ngei mai. David in Toupa eilam a panglou hileh a chih mah bang in tunitan i thiltuak te khong en thak himhim le, Toupa eilam a panglou himaizen leh zaw, i melmal in adiak in Lamka zaang a akisak khol bang ua pai in semkhe thei himaizen le uh zaw, i text a huailai in amau eite a hon hingvalh ding ua a chih bang in, zankhat thu a tam ikisakna, i gam i chih vaivut suak mai hilou a, hinna tampi taan maithei ding hi hang a, huai te khong tu in i en thak zelzel ding ua aw?

David in zaw i bitna TOUPA lei leh van bawlpa min ah ah a om ana chi a, en huai i chi lai sam uh hia? Ahihkaleh tulai May khabul a i buai zilzel lai ua, a madawk di om khol lou a, amhai tak a Pathian i belh khiukheu lai uh sang a dinmun galmuang zaw deuh, melma in hon dou lou deuh a i om leh min buai a buai ihi maimah hia? Bangmin bangmin in hon suakta saklou ding a, Toupa lei leh van bawlpa min ah suaktakna om a, a nuai ah mihingte leh ikipawl khawmna te Toupa vanzat hithei lel ihi chih i phawk khiak kei ua leh zaw, vasa thang a awk suakta kisa  baihlua suaktaloupi, a khang a khang i thang awkna di khat a omkha lai houh i maimah de aw?

Sam 124 apan in i dinmun en le, Toupa eilam a panglou hileh nawmvalh a, bohnen a om gawp khinta di le kihi maithei, huchih lai a Toupa A Mite humbitpa’n hon hum ziak a tunitan bit ihih lam thei in Toupa bel thakthak in, i bitna, hiai tan tunia i om theihna min dang neih sawm kei hamham le hang houh Toupa kipahna i khoihkha thei lai mai kei di mo? I chi thei di uam? Ki veelna di om isa uh hia?

Monday, May 8, 2023

Thukhen Midiktatlou (Luke 18:1-8)

 Tulai i gam chi a ikineihsak mahmah, tampi adia i pianna leh khanletna leng hi ding mun ah galtai a thakhat a i om mawk leh a kuapeuh le i lungsim a si dedu a, lunglut tak a bangmah sep chih omtheilou a bang hi. Imphal khopi a sepaihte pangbel a omkha, innsak innveng bel a omkha tampi om, ei omna distik lam mah ah le thauvui thautang thawm khong omom chih khong ahih chiang in, a gal a omte adding in, hihtheih lah omlou, tawlhuailua hi.

Nou bang na chi duam ah, kou bang tate lah kup theih nailouh, amau lungkim dandan khat a om milmel theilai, kup theih hita himhim le uh le kipau ngaplou, ka nupa ua tutna siik tuak ah tu, mahni phone chiat en, kipahna himhim omlou, a pau ngap zodeuh le omlou in ka om ua,hiai phone et et kipahna omlou, thangpaihna di lel chi in ka phone koihkhe zel sam mah leng sawt kidek zoulou in ka khut in ava ban zel a, en zel, phaizang mite zuau thehthang bang a thu leh la adim muh dia om zel, a tawlhuai taktak ahi, thazoi demdum in a ki om maimah a, hiai hun hong beisam diam aw, dinmun hoihzaw ah a ven hun a om leh i om sam dua aw chihte lungsim ah lutsak sawm mah leng, hithei hetlou in a ki om maimah.

Room khong ah lut in thum ding i chi a, i thumna di le suaklou mai. Kithathohsak sawm le hang le hitheilou. I niteng hunzatdan buai, huai mah paulam a eimah in le i routine zuih tangpi apan paulam a kizangsuk dek pah a ki om hi in ka kithei a, ka lungsim tawng ah hiai salam gal, lungsim gal dou ka kichihlai a, khalam gal toh kikhen hetlou a paikhawm ana hi eive chih khong phawksuah in a om hi. Bible sim beek chu sim tentan aw le, thum didan thei khol kei le hang le chi in, kava kipan a, tuni a text di aka taklat Luke 18na kava sim a, huai bel hiai lak in hon khamuan di chidan a ka zon hilou in, Bible mimal a simna paitou a tuhun a huailak tungkha ka hihziak ahi a, huai ka sim khak le banghiam hon click om hi a ka theih ziak in, kuahiam bek tu hun thawmhau huai leh haksa ah, thumtheilou, ngaihtuah mumal nei theilou a kei bangbang a om khat bek encourage kha ahihleh le phatuam ding chi in lungsim a suak bangbang luikhe din ka hong kisa a, a text bel kei theihsiam dan leh tuhun a kei hon khoihdan a piak khiak mai ahi a, a gen ut gensak khalou, a context theisiamlou ka hih taklehle Laisiangthou ana theizaw leh ana suutzaw leh apoimohpen ah Athu nei Pa’, Pathian kiang ah ngaihdam ka ngen masa hi.

Luke 18:1-8 a tomkin in hiai dan ahi a, koihiam ah thukhenmi khat a om a, huaimi tuh Pathian laulou, a mihinpihte le ngaihsak seselou khat leh meithai chimoh mahmah khat, hiai thukhen mi, a mihinpih itna leh awlmohna neiloupa kiang a vatai gentehna thu ahi. Huai thukhenpa adin amah kipahna di bangmah hiai meithai in a pethei hetkei a, ngaihsak tak le asa hetkei hi, himahleh a ngentu pen kuhkal lua ahih chiang in a tawp in Pathian le laulou in, ka mihinpihte awlmoh in itkei mah leng hiai mi nu’ hon ngetna ka ngaihsak keileh hon hihbuai nilouh di ahi chi in, a it leh hehpih ziak hiam hilou, ava sukbuai buai ding a utlouh ziak in a panpih chih ahi.

I thiltuahte toh ngaihtuahkhawm in, i salam gal douna leh media war te khong uh, i vaihawmte adia zak ut huailou, amau kipahna tuntu kihilou ahi a, amau zak ut lam pang ei omna state te report dan i theivek kei, huai khong hizaw di ahihlai in, twitter a i panpan te khong, whatsapp a publicity bawl a i thehzak te khong omzia omkei i chi ut ahi mai thei, hilele a tung a kigen meithainu bang a kuhkal ngai ana hi di eive, ei hon panpih leh hehpihtu om kei mahle uh, hon panpih utna di ziak uh om kei mahleh, hiai te kana ngaihsak zok kei leh ka kongkhak hong kiukiu ding ua, ka ngaihsakma tawldamtak a hon omsaklou di uh eive a chih di khop ua i pan uh ngai ana himaithei chi in, taksa leh thu leh la a i galdouna lam a lungkelou dia tha ikipiak uh ngai ahi chih hon ngaihtuahsak hi.

Khalam galdouna ah, i thiltuahten lungsim a zou mahmah mai a, thum dingdan le theilou, i thumdek chiang a thumal le pawtlou a ka omlai in, i text mah ah hichi’n ana kigelh a, “A tung uah dohzou tadih mah leng a mitel, a sun a zan a amah samte phu Pathian in a laksak kei dia hia?” chih ana om a, hiai in hon lungmuan mahmah a, bangchibang in phu ala diam zaw ka thei kei, hiai bang in phu hon laksak in chih di le ka thei kei. Himahleh ama zaktak hi dia thumna, a misiangthoute thumna a chihna ah, kei lam ah ka lungput a dik a, Pathian kana sap nak leh Toupa’n tun dohzou tadih mahle, hon dawng ding chih in hon khamuan a, lametna thak hon pia hi.

Himahleh, chi zel le, sun le zan a amah sap genlouh, eikia a minute 5 le kithumzou loupi chih in hon thadah sak zel a, huchia thum dingdan le kitheilou chi a ka omlai in, nidang pek a laibu ka simkhak khat When Heaven is Silent kichi ah laibu gelhtu Ronald Dunn in hichi’n ana gelh a when you don’t know what to, do what you know to do achih. Tua hih di a ka theih chu thum di himai a, chi in, lungsim a kisual zel in, hiai khalam galdouna ka zawh ngai ahi, thumdia hon thadahsak pen ka zohphot ngai ahi ka chihlai in, Toupa’n hiai hon zasak in ka thei. Peter tuitung ah pai tum dia a kisak lai in, Toupa chi man lel a Toupa’n a nget ut thei lo mahmah a, a khut khakpah a kaikhia ahi chih Htp. Suresh in agen ka lungsim ah hong suak a. Hiai ahimah vele, thu tampi kava samtheih ziak a lohching di hilou ing a, ka kam in genkhiak dingdan a thei hetlou lai a le Toupa mai a khukdin a Toupa ka chih lel Aman ka gen ut, ka nget ut thei eivele chi in, tun chu thum didan ka buai nawn het kei. Toupa’n hon piak, thum dingdan kha in hon pidan a om leh huai teng samkhiak, a huchih kei leh mihing kamsiam a gen di zon teitei ngailou, "Toupa" chi a lungsim sunkhiak mai hi Toupa ma ah huntawk lua ahi chih phawk in thumna ah thathak lakdan hon pe mahmah hi.

Kei bangbang thum haksa, ngaihtuah mumal neitheilou, gen di leh nget di theilou i om ngei ka gingta, tua te adia manpha ahihkhak leh Toupa deihna om ahi di chi in ka hon gelhkhia hi.

A tawppen in Htp. C Lalzarmawia la “Isua a Tel Ve” chih la in le lungsim a khoih mahmah a, tua i pal lel haksatna te Toupan hon theihpih mai hilou a, ei toh Long a tuangkhawm ahi, Toupa ka manthat mai di uh phal na hiam chi a va phawng di i om hia? Ahihkaleh ei toh tuangkhawm hiven chi in huai ah ginna i nga thei mai hia chih mimal kidotna hipen mai e maw.

Wednesday, April 26, 2023

Biakbuk Hihsiatna

 Tunai a thiltung i theihchiat ahi a, tamtakte thei mai hilou a khitui luang a i khasiat mahmahna, khitui luang chetloute le koilak hiam hon sunkha thiltung a om hi. Huai tuh Tribal Colony a Khristiante biakinn hihsiatna ahi. Aneu zaw in gensuk lai le EBCC Tribal Colony Biakinn hihsiatna in ei paite kampau lak nakpi in hon nawk kha a, huai biakinn a khanglian a, Pathian toh kimatna huai mun tungtawn a neite a ding diak in khasiat huai in, thangpaih huai mahmah a, khitui-naptui toh omtheihna mah ahi. Huchihlai in, huai biakinn a khanglian leh kisaikhakna nei hicetlou te a ding in leng Khristian khat hihna ah, i biakinn zankhat thu a vaivut suakmai, phelsiat a om mai hi a puaknat huai a, a vuallelh huai lua le abang a, anuam kei.

Biakinn mun leh mual neitu saptuam ana hilou, huchi hi a, khachi hi a chihlamte gen sawm ka hi kei a, huai lam zaw, a sai leh mohpua om chiat a solkal lam hi in saptuam lam hileh, amau sep ding chiat a sep nung ua tua dinmun a om ihi a, va gen gen a phatuam ding omlou hi in ka thei. Himahleh hiai biakbuk hihsiat a hihna apan lungsim a thamden thute genkhe ut ka hi zaw hi.

Mihing in tha leh zung leh sum leh pai kaikhawm a, Pathian biakna dia inn khat i bawl, huai building kihihsia na isa mahmah a, i pona a, a khenbang i ngui zou hial a, puaknat huai, ikibawl dan na deuh mah, kisimmoh huailua mah leng ahi. A bik in biakinn kemtu leh saptuam kemtu te bang, zankim-zankhang a ihmu lai phawng a om ua, a tenna inn uh leh a vanzat teng uh hihsiat sak a om mai hi, mangbat huailua mah ahi. Khut a lam inn hihsiat in a om ta, Pathian gingta anungzuite kimuhkhawmna inn, biakinn ahih ziak in ana diak, huchih ahihlai in, i taksa pumpi Khasiangthou tenna temple ahi a, solkal vaihawmtu kuahiam in ei utlouh a hon hihsiat sak hilou in, ei mahmah deihtel in Khasiangthou tenna dia kilawmloupi in bangzah vei ihih sia a, bangzah vei i taksa Khasiangthou ten theihlouhna din i bawlta? Noute man a leisa na hita uh chi a, a hinna eite tang a hon pe Pa’ adi’n a lungsim, a lungtang a na mah di mo? En i gimpih leh sepkhakpih louh bawn Khristian hihna a na i sak bat leh, ama lim leh melpu a hon bawl pan, i taksa pumpi, i lungsim luahzoulou a nawhkhiak a a om chiang in ei deihtelna ziak a, na asa sam diam? Hiai i zillai hileh i chithei diam?

I genta a, a khen adin naitak a ikisaikhakpih ahih ziak in na diak dia, a khen in bel poisa thou mahle huai mun a kikhawm a khangliante na sak bang iva thuakpih hiam theihpih ban kei a, i gal et thei mai hi. Solkal vaihawmna in khoihkhak bik a neihlai in, denchiang in mitengteng khoihkha vaihawmna maituah ding ihi chih i ngaihtuah kha ngei hia? Kei zaw telkhalou, kei pumpi in zaw huai theilou ahi chi a kigenkhiak zohlouh hun, mitengteng Pathianma a vaihawm khum a i om ding hun i maban ahi, huai din i kiman na hiam?

I Biakinn zingchiang a hihsiat a om ding ahi chih i thei a, ani ding i thei, a hun ding i theikei, huchih lai in, ivante khenkhat hem man lai mahmah na ni, zingsang chiang in mipi paikhawm in van hepna nei ding i chihlai in, zan i ihmut limlaitak in ana sia a, zing i thou a, ana ding nawn kei! Hiai hi a ni ding i theih ahi a, a hun i theikei a, i tangpang man kei. Toupa Jesu a misiangthoute khawm a hong pai nawn ding ahun, ani, adak bangmah theilou ihi a, guta bang a hong pai ding ahi chih ithei hi. Ani i theihbawn kiging manloute, a ni leh hun i theihlouh adin iki ging gige mah hia chih hiai i thiltuah ua pan zillai ila thei de aw?

Bangteng Toupa theihpihlouh a tung omlou ahihna ah, Biakinn hihsiat a om pen kap in maupih mah le hang, a phatuam om nawnlou ahihman in, hiai apan mimal in ngaihtuahna pia in, i khalam bawlhoihna in zangthei le hang, Toupa’n a itte adin bangkim a hoihna ding un asem chih atak a chiamkha te hiding hi hang.

Wednesday, December 28, 2022

Khrismas Lenkhawm

 Tukum Khristmas hunseh khong ka muh apan kilawpna mahmah kana nei a. Hiipi ziak a nikum a i hun zatdan khong uh lungsim ah lang dundun a, kikhawm bang group-group a kikhen, biakinn kiim a kidinhou lou ding, singpi dawn zou masa-sa paisuak mai ding chihte bang i puang ua, Delhi Pulis te khauhtak a etkaina nuai ah Biakinn chu i naihthei hamham ua, lasak khawm chih le omtheilou in. Hundang, hiipi ma a hun nuam i muhte uh toh et in i Khristmas zatdan kidanglua a, a thawmhau huai hial hi. Kumthak ah a kihong zodeuh in i om thei duam aw chih lai in, covid variant thak om chih ziak in, hun zang di te petmah paikhawm in TV tungtawn in kumthak i vaidawn ua, tukum lawmlawm i patdan uh chi in maban ding le’ng en ngamlou in, nikhat khit nikhat Pathian khut hat in hon pi a, huchi’n i khovel leng zalenna nawn zaw a om in Khristmas vaiguan bang i muhchiang in, lungsim a kilawpna leh ngaklahna lian mahmah toh ka kidim hi.

Nikum khong in ka lungleng thei lua a, inn ah kei kia bang, ka zi toh bang Pathian  Ngaih Labu a la khenkhat ka bansak zel ua, hun thoveng i muh nawn leh lenkhop theih nawn zuazua ding khong ka ngaklah mahmah hi. Lenkhop hi ken nuam kasakna mahmah ahih leh, a neu a lian mitengteng thukhat lakhat a kituak tak a omkhawm diamdiam na, lungsim put dang om hetlou a mitsi diaidai a laam leh tu dipdep a Pathian min phatkhawmna ahihziak in nuam kasa hi. Denchiang a i lei pumpi a bei chiang a kha pumpi a Pathian ma ah i om chiang a leng sun leh zan a chimlou a Pathian phat ding te ihihman in, huai toh teh ding in bel hiai lei a i phatna te khong gentham ahi kei ding chihbel ka thei hi. Sawltak Paul in tu in limlang a muh bang in i mu milmial a chi a, ken bel mu milmial zou le ka kisa kei a, kha pumpi a Pathian i phat hun chiang a a nop ding dan bel ka sungtuahna in le a ban zou kei hi. Ban ah, ei kia khong a la i sak chiang a kizahpih theih sim khop a lasiam a kihihleh mipi aw lak a kizep tel bang le nuam ana kisa zaw ado ka chisim hi. (hehehe).

Ngaklah bang ngei in December 24 nitak apan lasakkhawmna hunseh a kizangpan a, a nuam ngei mai. Khovot nuai chilou in mi tampi a kipaikhawm a, la khat le a kisakma apan kei ngaklah bangbang leh kei kilawp bangbang a kilawp, lungsim munkhatpu huaizah kipaikhawm chi in ka lung a kim petmah a, Toupa ka kipak, hiai hun thoveng ziak in ka chi hialhial hi. Lateel om bangbang khat khit khat a kisa tou in, nuam kasa a, ka lung a kim petmah a, Toupa hiipi lai a ka lunggulh leh thumna dawnna hiai hunpha non muhsak kia hilou a, a hun leh a mun mahmah a telthei a ka om ka kipaklua ka chi a, ka mittui ka biang ah a luang lum suk hithit a, ka nulkhe kei a, kipahna mittui ahi ka chi a, ka zum hetkei hi.

Khristmas Ni hong hi a, zing biakna hunseh te zoh in leenkhopna kipansuak a, mite biakinn sung a Pathian phat a tukhawm zihziah thawm ka zak in, ka lungsim a nuam a, ka kha a muang hi. Tuma deuh in Rev. Kumam Suresh Singh in seminar ah biakinn i etdan uh, lenkhawm di i chih chiang in Biakinn sung zaw nuam zou kei i chi sek uh, bangziak a dia leh? I hih tuamtuam, i nek i dawn ut tuam om, Biakinn sung a huaite nek kawm dawnkawm zalen ikisak louh ziak ahi chih a gen kazakha a, tutung in ahih leh basement le chi lou a Biakinn su ng a i lenkhawm zuahzuah mai uh hi, i zalen dan uh, hiai di ina ngaklah chiatdan uh kilangsak mahmah in ka thei.

Sawm leh gelsa hikei mahleh saptuam mipi’n poimohsa di uh ahi chi in inkuan lemlak a frame bawl hileh chih Khristmas ma nitak a sawmtawm zual, Khristmas Ni kikhawmtawp a huai sepsuahna a om ngal leh, biakinn sung lam lunglenna toh, huai a sawmtu penpen, bang sem thei kei lengle a sepkhiakna a akiang a omlouh kisiamtan lou in lungsim lenkhopna a om kawmkawm in inkuan lemlakna ah ka om a, a lengkhawm te mah bang in ka om mun ah nuam kana sa lua a, tun zaw, ka lung a kimlua Toupa kana chi chi mai hi. Huchi a dak 3 gindek a lemlakna zoh bawl ann va bakzual in lenkhopna ah ka tailut a, nuam leh kipak a lasa ziahziahte lak ah kava kihel chu aw, hiai sang a teel zawk ding huai hun a ka neihlouh dan maizen! Upate, nupi papi laam ziahziahte, tuailaite laamtual dim ziahziah a kizuite ka muh in, Toupa hoihna ka phawksuah dundun a, Toupa ei din hoihna e ka chi hi. Pathian phat a hichia omkhawm hi manpha hina maizen e, tunia Pathian mai a laam khawm ziahziah teng, i damdia, kum nawn Khristmas ah hiai dan in aw i chi ngam hetkei. Huai ziak in hiai bang a mipi Pathian phat a nuamsa a omkhawm ziahziahte lak a telkhak hamphat huai ahihdan i phawk thakthak uh hiam? Hampha ikisa uh hiam? I hinsan Pathian phat leh pahtawi hi a, hiai phatna leh pahtawina a piilpi a pekhawm ziahziah thei hampha hihang maw. Lenkhopna ding hunseh khat omlai, Pathian hehpihna a kumthak meel i muhleh kumthak ni in, huai ah Pathian phat khawm ziahziah nawn ni uh maw.

Monday, November 14, 2022

Church Leaders' Seminar | Biblical Theology of the Temple and the Church's Mission Today

Church Leaders' Seminar | Biblical Theology of the Temple and the Church's Mission Today chih seminar November 12, 2022 a EBCC Delhi ah GFAM inntekna in om hi. Hiai seminar ding toh kisai zak tung in ut huai sakna ka neipah a, a hun hong naihsim, registration khong biakin a a kipuan chiang in Chruch Leaders hong kichih leh ka tumkiik nawn vangvang a, registration leng ka bawl kei hi.

Huchi'n nitak khat saptuam makaite khat inn ah ka innkuan un kava lengla ua, hiai seminar ding toh kisai bang houlim tangpi ah genkai kha in, ut huai leh tel ngeingei kana sawm dan uh leh saptuam makai te ading hong kichihleh ka tawpkiik dante khong uh kava genkai kha ua, amah kava pawtna inntek un huai kisuanlah huai mahmah lou, hong lotel un, ken konna gensak mahmah di honna chih chiang in, ina ut sim giugiau ahih toh thumu kisa in, ka inkuan un kava tel ua, ka kisiik hetkei.

Seminar kha hun thum adia seh ahi a, thu kisinsakna dia hungeel ahihmah bang in, a kaal ah ina zuihdan tangpi, la khat leh ni a phatkhawmna chihte omse lou in, a hun a hunzang di te, thumna nei di ten amau hih ding chiat hih geihgeih in thu kisinsakna kinei a, nitum a kinei, hun 3 dia geel a om bangbang, la khat le kisa lou, thu ngen kigen chia kuamah le phunlou, la kisalou chih le kuaman kigenlou, nuam kasa. Hun seh khat i bawl chiang a formality chi le a zakdah huai a bangna a, kilimsuah zoulou, ki en liakliak a, la sathei leh theilou omlou a sak teitei khong ina sawm sekte peel uah hichia i hihsawm hih geih a le paitheihlua ana hi chih bang le theihna thakthak ahi a, chiin tuakpi le ahi mai din ka gingta.

Hiai hun a hunpi 3 a khen in kisinsakna a kinei a, thukigen khe tengteng manpha kasa a. Hunpi 3na tawp kuan a Dotna & Dawnna hun bang, thupi leh navak huai kasa petmah hi. Toupa Jesu kiang a Kaisar kiang a siah piak thu a dotna, Toupa Jesu'n a dawnna bang, ka sim chiang a le a gen ut kana matsiam ngeilouh Heutupa'n hon gen chiang a, aman a genlai in a dawn zoh a mipi te Wow! chia kikhen ave vua achi a, huai adongtu te chauh hilou in, ken leng a dawnna ka zak in wow! kana chi mai hi.

Eheih!! Kua a sinsakna pia chihle genkha lou dek zozen! Hiai hun a sinsakna petu ahihleh Rev. Dr. Kumam Suresh Singh ahi. Amah ahih leh a Laisiangthou theihdan chituam, Pathian apan thilpiak thupitak a neih, huai a hawmkhiakna a zakha a pan bang hamphatna lianpi in ka la hi. Ei tawndan hon thei chiang mahmah, Laisiangthou hun a te tawndan, huai hunlai a a thilchiin uh leh a khosakdan uh thei chiang mahmah, thu kigen te, hiai hun ahuai ziak a hiai kigen kihih chia hon genkhiak chiang in, navak huai petmah a, a thilpiak hi enhuai tuntun sak in a om hi, eng ken chih zaw ahina a.

A tung a ka ka gen zual siahpiak thu toh kisai a, Toupa Jesu'n na dangka uh khat hon ensak un chi a, hiai dangka a kua lim leh meel ahia a chihna ah a dawnna om ana hihdan hon gen chiang in, maizen aw ka chi hial hi. Dotna haksa takmai, sum toh kisai gen ngeingei leh amah heekna di leh demna di mu ngeingei dia thaangkam ahi ua, siahpiak ding chi leh Juda Kumpipa (Messiah) kichi a, Rom kumpi toh pangkhawm ichi hiam co-conspirator chi a dem a om ding, siahpiaklouh ding chi leh huailam a Romte thunuai a om ahih chiang ua, Rom vaihawmna nial chi a kilhlup ding chi a, a dawn dandan a thang a awk di ngeingei sa a dotna a frame uh ahihlai a, Toupa Jesu in, na dangka ua'h kua lim leh mel om hiam chi in a leh dot a, Kaisai a chih chiang un, Kaisar sumte amah kiang ah pia un, a lim leh mel neipa kiang ah, himahleh nou (ei mihingte) Pathian lim leh mel sun a bawlte, i lim leh mel neipa Pathian kiang ah kiik nawn ta un (ni), hong kiik nawn ta un a chih chiang in, amau gintak louhlam a dawng ahih man in, a dong tute, wow chi a kihem sauhsauh uh ana hi a, kei mahmah in leng hiai verse a thuguk kisel ka theihpatna ahi a, thupi kasa mahmah hi.

A pumpi a gen in Genesis apan Kilakna tan Pathian thiltup, a huan bawl, a temple tun dingna ahi a, ei mihingte Pathian in Eden huan apan hon kithuahpih ut, khelhna a i na puksan, thukhunlui a Mosi, Solomonte tungtawn a temple a bawl leh nasem ding siampu a seh, Toupa Jesu Amahmah leitung a hong pai apan A lalgam a tak a i lak a om ta, ei pumpi, amah gingta te mahmah pumpi pen Pathian Temple hita a, eite tua temple a nasem siampute ihi chih hon gen a, Temple na hi uh, Temple a om bang in om un, Siampu na hi uh, Siampu om in om un chihlak hon gen hoihtak ana mankha fuh te ading in, maizen, hiai kan a mihing kitunding nawnna ding om ding hiam? Ka taksa, ka pumpi, ka nek leh dawn, te a pawt khe nawn pah ding ka thuthu i chih sekte zaw, ngaihtuahna piaktuak lua ana hi mahmah e. Kei a siamsa khat leltak sung a Pathian Khasiangthou teng a, a temple ka hih maizen leh zaw, pilvanna ding tam mah lou ding maw chi in, ka chinlouhna leh hoihlouhna tampi ka kimusuah a, hia ka taksa pumpi tung a ka mohpuakna ka theih ngeilouh tampi ka thei thak a, ka telkhak louh ding kalau a, tua kawmkawm in hiai a ka theihthak te zuihzohlouh ding ka lau a, Toupa hatna muang kawm in, ka taksa tung a Siampu na kei sep ding ahihna ka thei chian semsem a, tua ding a hatna Toupa mah apan muh ding ahihna a, Toupa hatna muang in awle ka chi thei ta hi.

(Hiai ni a seminar ngai ut te adin Hiai ah Click in a link na va et leh sau tuakna lawmlawm e na chi maithei. Huai ni a hun kizang teng link khat a ki sutzop ziak ahi, a kal a breakte teng toh.)

Monday, November 7, 2022

Ka Gari uh, aw Ka Gari!

 October 28, 2022 Ziltawpni ahi a, a zingchiang naute le suty hiven chi in innkuan lawmhoihte kiang kava pha ua, kipawt zoh mengmeng hilou ahihna ah, kiphak sunsun chu aam deuh ka hi mai di uh, ka pawtna ua pan ka paikhiak un zan dak 11:30 ana himan ta hi. Huai le naupangte bang kikhawl chim nailou, pai di le ut nailou hilai, a zingchiang zing baihtak a innkuan vai om ahihna ah, chi a paikhe teitei kihi zomah.

Photo 1: Gate, kou innlam apan toulak, pawt chiang a bel i muhna lampi a pan suk lut

Huchia zansawt sim ta ahih chiang a, lampi awng mahmah, inn tungpah di chu kihi, gate ana kikalh man ta. Gate bul ah khawl in horn mekmek, minute 4 lam bang ngak ta, chih leh security lamte le ana ihmu man hi di uh, gate apan gamla suk sim a amau station om ahih chiang a. Bangtan ngak ngai di theihlouh, kei kava tawmlut dia, kava phawng mai di chi in, gari leh mitsak, gear free, handbrake kaitou in, kei le kumkhia, gate (photo 1) tung ah kal in tawmlut theuh, St. Paul's Institute kailai a Martial Arts Mastha Kampu Buansing nuai a tening kha zek ihih chiang a, zat khakna omsun le himai inteh. Tawmlut, kipei velh leh security guardpa hong pawtkhe chet mu, kei le paisuk nawn tuanlou in amah ngak a gate bul ah ana ding.

Chihleh inteknu le gate hon phet chia kitholh lut heuh di chi hi di hiven, co-driver seat a tulai driver seat ah tuphei, tuphei pan i sak leh light hon hihvak, pheks sa, gate kikalh hon phuhong suk tamai. A kalhna chabi bang lengkhe veuh zozen. Security guardpa lah heh, hong kitung tou dek mahmah a hiai gate phutsiat bang phatuam hiam chi, ei lah ama hehna sang a huai siiktumpi phutsuk chih, i gari mai et taak nawn di amo chihlam kia lungsim ah om, kidawng thei zozen lou. Innteknu lah tomkha khawl in taisuak suk hiau. Security guardpa kiang a a hihkhelh ahi di chihteng gen in kin a kin a inn manoh suk.

En ngamlou sim sasa a gari mailam va et leh chu ....... 

Photo 2: Gate phut nung 

A mailam bangmah phunna di omlou a ana om mawk, gingta ut chiah lou, kipak kawmkawm a,, huai siiktumpi phu a hichia om chihmawk, ka muhlouh banghiam om ahi di chi in, velvel, gen di muhlouh tak a chu lungkim lotel kihi mai. Gate phusuk, a gate kihong vekpahlou ahihna ah, huai amah lah khawlzok nawntalou, taisuk zom ahih chiang a, a driver lam mirror in gate nawksuk ek hi di, huai mirror ana kikhai dengdong, a bul a mankiptu pen kibal ana hi. Huai lel chu va bawlsak leh ngaipah zozen lou, bangchi chi hiam a belhthoh a kalkhat bang kitai hizel.
Photo 3: Mirror bawlsakma

Tata Tiago safety rating hoihthou ahihdan bel a thu a i theih, mi gen le zamun thou, hilele a huchi hiam chia va tuahkhak seselouh kha duhthusam hi gige. Hilele huai zan apan chu, mi gen ka simkhak zelte dikna ahi, huai gate kha siiktumpi gik mahmah phusuk a melhem lou chu, a sung a tuang zi leh tate bang bit, naupangte bang in a phut lamlam le phawklou sim chih chiang a, muanhuaina ahi chih theisiam thakthak, a gari hi in, a sung a tuangte hi in, a mailam a ana dingpen hileng kuamah kisukha omlou, chih chiang a kipah huai zaak himai hi.

Photo 4: Mirror bawlsak nung
Tata siiktum lepkhop chu ana hoihthou mah hi chih chian thakthak ing. Nidang a gari a mi puak khak chiang a kongkhak kha nakpipi a hon khaksak sek un chin, huchilou a le kipzoulua eive ka lungsim a chisek. Tuma a ka U te kiang kava zin ua kha amau gari a tuang, kongkhak awl khakha a khak zel, kipzou ngeilou, a hehsim bang a hihphak deuh ngai ana hi chih bang va musuah, huai nung a chu mi puak khak zenzen ten hon hihbuk sim ua lehle aw, amau ana khoihkhoih pen di sa uh eive chia theisiam ta.

Gari toh kisai khenkhat in dot taak honsa thou a duam, na gari bangchi nasa hon chisek uh, kana gensek chu phunna khat ka nei. Tata ahihna kha a gin a kilang, gari dangte i kiang khong ah a gin kizalou sim a kitholh hiau uh, kei a chu a ging ngaihsa ka hi ka chih sek hi a, tua tuh, a gin ngaihpen chu tai mohna hilou hiven, hichia hihkhial, tangkhial i chih second khat a thiltung hun a bit leh muanhuai mah ana hoihzaw mahmah eive chih lam ah mit vak kuau thakthak ing, teel khial lou ka hi chi a ka gari hon phatvel ka hih chu!

Disclaimer: Hiai ka gelhziak a TATA te apan bangmah muh neilou ka hi, paid review hilou ahi...hahaha


Tuesday, October 11, 2022

THUMANNA

 Abraham leh Isak Moriah tang a kithoih dia a kuanna uh tangthu theih a theih thoh dan khat i nei chiat a, Isak thumang ahih chih khong bel i theihdan tangpi ahi. Isak thumang ahitham a, a thuman dan kigen uang zoulou, kingaihsak zoulou ade aw ka chi simsim hi. Tuni’n thumang i chi hiam, thumanna i chih pen a thuuk zaw in ngaihtuahna pe le chi ut ka hi. Bangte thumang hi a, bang i chih chiang a thumang ki hisak a, bang i hih chiang a thumanglou kihi hiam? Thumanna i chihsek pen thumang i na hi taktak mah hiam chih veel thak le chi ut dan ka hi.

Genesis 22na Isak lan ding a Pathian in Abraham thu a piakna ahi. Huai mun i sim suk chiang in sim paisuak suk a, Abraham in a tapa neihsun Pathian adia a latngamna bang thupilua hi, huaimah kihah gen kha in, Isak role pen a chang in Abraham thupiak a om lohchinna dia poimoh mahmah ahih dan, a poimohdan kigen uang khazoulou bang sek hi. Genesis 22:6 na ah Abraham in haltum thillatna ding sing a la a, a tapa Isak a pawsak hi. Aman mei leh temta a tawi a; a nih un a paikhawmta uhi, chih i mu hi.

Hiai ah en thakthak le chi a ka deih ahih leh Abraham in haltum thillatna ding sing a tapa Isak posak chih ahi. Sing bangzah hiam poimoh hipeuhmah dia, huai singte po zou dia taksa le lianthamta chihna suak hi. Aban i etsuk leh haltum thillat omzia theisiam mahmah ta, kiim leh paam a thil omte theisiamta chih kimu thei nawn hi. Apa’ kiang ah, mei leh sing a om a, a haltum thillat ding belamnou koi ah chi in dong thei hi.

Isak tangvalnou, thahat hunkuam tak hita ding a, apa Abraham ahihleh teek ta, hatzou nawn lawmlawmlou hi ding hi. A tapa sing posak a, aman mei leh tamta tawi lel mai ta ahihna ah, ban ah Isak pian a kum 100 a upa hita, tua Isak tangvalnouta ahih leh apa kum 120 naihta ding in a gintak huai hi. I gen ut bel Isak in apa’n halmang thillat dia amah latsawm ahi chih a theih hun khat om peuhmah ding chihna ahi a, huai a theih hun in suahtak sawm hileh suakta zou mahmah ding a, gamlak ah amau pata kidelh le uh apa’n phazou nawn khol lou mai thei hi. Himahleh i Laisiangthou in Isak utlou in a kitung, apa a taisan chih gen hetlou a, thumangtak a maitaam ah thillat dia apa’n a nungleh hen lai khong a kidawh mai, huchia thumangtak a om mai hi ding hi. Abraham bel Pathian toh hun tampi ana kihou ta, tapa a neih di bang, namte pa chih a om ding bang ana kichiamta ua, hun haksa tampi a amah toh tonkhawm Pathian muan baihlam zo deuh ahikha mai ding, himahleh valnou Isak a ding in, tua a pa’ muanna mah va koppih ngam ding, apa’ ginna va koppih ding thilbaih hilou hial ding a, Apa toh Pathian kihouna zah a houpihna leh Pathian polhna tam tuak kha leh chiamkha nailou hi dia, thumanna ziak petmah a om dinden hi kha ding hi.

Si ding, haltum thillat dia dawtlup a om ding chih kitheihnung a le, thumangtak a a omna pen thupi lotel hiveh aw maw. Ei thuman dan toh et-tuah ding om zek ding in gintak huai hi. Ei te’n thumang ikisak chiang in atangpi in i utlam sem dia sawl a i om chiang bang, i utlam sem dia mohpuakna i tankhak chiang bang hiveh aw maw le. I nu leh pa’n kua te inn hiam a hoh dia hon sawl chiang bang ua, amau inn ahih leh ka ut kei, huai mun ahihleh ka ut kei chih hun bang kinei. I lawmte inn khong a banghiam hih dia sawl a om khak bel ki ut mahmah zel maw le. Khotangvai leh Biakna vai khong ah le, ei lunglut lam chiat ah fel leh thumang kihi mai a, i ut louh lamte ah bel kiphun sek. Phun kawm a i va sep khiak leh adan om hilai, phun toh mohpuakna hiam, sawl a i omna ngaihsak hetlouh chih bang le om thei zomah.

Isak thumanna bel huai bang thumanna hilou in, haltum thil lat dia amah lat a om ding ahi chih theihnung a le thumanna hi a. Huai sang a thumanna thupi zaw khat omlai tuh i Toupa Jesu, vanmi hilai leimi a hong pianna ahi. Isak bel apa toh kithoih dia kuan, hun paisa a kithoihna ana mu ngei ta, naupang/valnou kilawpna khat toh a tawp ding thei hetlou a kuan hikha dia, I Toupa Jesu ahihleh a tawpna di tan thei, enghou, bawlsiat, muhsit leh sihna tan a gawt a aom ding dan tengteng theisa a, thumang hitel a! Hiai bang zah a thumang tak a tatna nasep i ngainep kha zel uh ahi de aw? En thumang i chih chiang a ei zuih, ei standard ana niamlua in, Isak thumanna, Toupa Jesu tatna nasem dia a thumanna khong le ei standard dan a ngaikha in, huai ziak a ngainep kha zel ihi de aw? Ngaihtuahna pe thak ni.

Si ding, kou leh engbawl, simmoh leh chilphih a om a, sihna tan a gawt a om dia Pathian Tapa hilhial thumanna zaw, ngaihnep vual hilou hiveh aw maw. Tuni’n nang leh kei thumanna te toh enkak thakthak ni, thumang i kichih chiang in, Isak thumanna, Toupa Jesu thumanna toh i buuk tuah sin uh aw. Ei adia hamphatna di, ei lunglutna a hih ziak a thumanna tan lel ina hikha hiam? Pathian thumanna i chih zaw ei ut leh lunglutna ban pai ngai ana om hiveh aw. I Laisiangthou mah ah kithoihna sang in thuman a hoih zaw ana chi a. I Khristian hinkhua i zat lai in, thumanna i poimoh ngaihzou hiam? Thumanna i thei chiang taktak mah hiam? Isak thumanna, i Toupa Jesu thumanna i nei taktak uh hiam ki enchian zelzel ni.

Pa leh Inkuan (Pa leh Apackage)

Pa i chih gensau le ngailou, i theih chiatsa ahi. Tutung in insung Pa hihna a tonkhawm toh kisai gen leng i chi a, tulai pau in Pa chih leh ...